Sunday, January 14, 2018

Mymryn o gymorth i Donald Trump

Nid yn aml y bydd Blogmenai yn ceisio cynnig cymorth i Arlywydd Unol Daleithiau'r America, ond cyn bod Donald Trump methu deall pam nad ydi pobl yn symud i fyw i America o Norwy, mi wna i geisio egluro.

Os ydych yn byw yn Norwy rydych yn debygol o fyw  yn hirach nag os ydych yn byw  yn America.  Gallwch ddisgwyl byw i fod yn  79 years os ydych yn ddyn yn y wlad ac yn 83 os ydych yn ddynas.  Y ffigyrau cyfatebol ar gyfer UDA ydi 76 a 81.

Ac wedyn wrth gwrs rydych yn debygol o fod yn gyfoethocach os ydych yn byw yn Norwy - GDP y pen yn y wlad honno ydi $73,450 - sy'n gyfforddus uwch na'r $61,687 a geir yn America.

Os ydi pethau'n mynd o chwith mae gan Norwy gronfa genedlaethol o - $1000,000,000,000 - tua $190.000 am pob un o drigolion yr wlad.  Does gan America ddim cronfa gyfatebol - er bod rhai o'r taleithiau unigol  efo rhai - ond mae nhw'n llawer iawn llai. 

Mae'r ddwy wlad yn agos at ei gilydd o ran cyflawniad addysgol ( fel mae hwnnw'n cael ei ddiffinio gan gynghrair Pisa), gyda Norwy mymryd ar y blaen.  

Dydi cymdeithas anghyfartal ddim yn ddelfrydol i fyw ynddi - a does yna'r un wlad llai anghyfartal na Norwy.  O dan y mesur anghyfartaledd rhyngwladol - Gini - mae Norwy yn sgorio 23.5, y sgor isaf yn y Byd.  Sgor America ydi 41.1.  

Mesuriad datblygiad dynol ydi HDI (cyfuniad o ystadegau addysg, incwm a hyd bywyd)   Unwaith eto mae Norwy gydasgor o  0.949 yn perfformio'n well na'r un gwlad arall.  Mae sgor America hefyd yn uchel iawn - 0.920 - sy'n ei rhoi'n ddegfed.

Mae Norwy yn bedwerydd ym Mynegai Hapusrwydd y Byd tra bod yr UDA yn drydydd ar ddeg.  

Ac yna wrth gwrs mae'r UDA hefyd yn lle uffernol o berygl i fyw ynddo.  Mae tros i 15,000 o drigolion yr wlad anffodus yma'n cael eu llofruddio'n flynyddol gan eu cyd Americanwyr - yn bennaf efo'r gynnau sydd i'w cael ym mhob man yno.  Mae trigolion America yn ofni ei gilydd i'r fath raddau mae ganddynt 300m o ynnau i amddiffyn ei hunain rhag eu cymdogion.  Mae'r gyfradd llofruddiaeth yn 4.88 am pob 100,000 o'r boblogaeth.  Os ydych yn byw yn agos at Donald ei hun yn Washington DC mae'r gyfradd yn llawer, llawer uwch.  Mae llofruddiaeth yn brin iawn yn Norwy gyda tua 1 llofruddiaeth am pob 200,000 o'r boblogaeth.

Felly mae'r ateb i gwestiwn Donald yn eithaf syml - dydi pobl ddim yn symud o wlad gyfoethog, hapus, diogel, cyfartal, ddatblygedig i wlad sy'n llai cyfoethog, llai hapus, llai cyfartal, llai diogel a llai datblygedig yn aml iawn.

Gyda llaw - peidiwch a gofyn am Gymru - ar wahan i'r ffaith nad ydym yn rhai mawr am lofruddio'n gilydd, rydym yn perfformio'n waeth na'r naill wlad na'r llall ar bob mesur.  Mae'n amlwg bod y DU yn gweithio'n wych i ni.

Tuesday, January 09, 2018

Pwy sy'n trydar yn y Gymraeg?

Yn dilyn rhyddhau ffigyrau Cymdeithas yr Iaith sy'n dangos mai ychydig iawn o Gymraeg fyddai'n cael ei ddefnyddio yn y Cynulliad oni bai am aelodau Plaid Cymru roeddwn yn rhyw feddwl y byddai'n syniad cael cip ar faint o ddefnydd sy'n cael ei wneud o'r Gymraeg ar gyfryngau cymdeithasol gan gwahanol wleidyddion Cymreig.  Felly dyna fynd ati i edrych ar gyfrifon trydar nifer o wleidyddion sydd wedi eu dewis oherwydd eu bod nhw'n ystyried eu hunain yn gefnogol i'r iaith Gymraeg a 'u bod yn rhugl(ish) eu Cymraeg.

Gair o rybydd i ddechrau - edrych ar y 20 trydariad (nid ail drydariad) diwethaf wnes i - mae hynny'n sampl bach, ac mae'n anheg efo un neu ddau.  Er enghraifft mae yna fwy o drydyriadau Saesneg yn sampl Rhun ap Iorwerth na sy'n arferol ganddo oherwydd iddo gael ei hun mewn dadl efo rhywun di Gymraeg yn ystod cyfnod y sampl.

Ta waeth - mae'r ffigyrau'n eithaf diddorol.  Mae trydyriadau Cymraeg Dafydd Elis-Thomas wedi mynd yn hynod brin ers iddo gael ei godi'n weinidog.  Mae Sion Jones yn trydar i'w etholwyr bron yn llwyr yn Saesneg er ei fod yn cynrychioli un o'r hanner dwsin ward mwyaf Cymraeg yng Nghymru, a dim ond pan mae'n cyfeirio at y Gymraeg mae'r Gweinidog sy'n gyfrifol am y Gymraeg yn defnyddio'r iaith.  Mae'r Prif Weinidog yn ailadrodd pob trydariad Saesneg gair am air yn y Gymraeg - ac felly'n trydar hanner yr amser yn Gymraeg.  Un gair mae Ysgrifennydd Gwladol Cymru wedi ei 'sgwennu'n Gymraeg mewn 20 trydariad - diolch - a hynny ar ddiwedd neges oedd fel arall yn uniaith Saesneg oedd wedi ei chyfeirio at ysgol cyfrwng Cymraeg. 

Fel arall mae pethau yn mynd yn ol y disgwyl - Pleidwyr sy'n defnyddio'r Gymraeg. 



Diweddariad ynglyn a chyfrifon swyddogol - hy Carwyn Jones - diolch i Aled ap Dafydd


A diolch i Vaughan am y diweddariad:


Mae'r cyfri personol Carwyn Jones fwy neu lai yn uniaith Saesneg (ar wahan i ail drydar) gyda 19 o'r 20 trydariad diwethaf yn Saesneg a'r un sy'n weddill yn llongyfarch un o'i etholwyr Cymraeg ei iaith - yn ddwyieithog.  


Saturday, January 06, 2018

O'r diwedd y Gogledd ar flaen ciw Llafur Cymru

Mae'r blog yma wedi cwyno yn y gorffennol sawl gwaith yn y gorffennol bod llywodraeth Lafur Cymru yn benderfynol o beidio lleoli dim y tu hwnt i goridor yr M4 ac y byddai'n well ganddynt wynebu tragwyddoldeb yn Uffern na lleoli unrhyw beth yn y Gogledd.

Ond - am unwaith mae'r Gogledd yn cael blaenoriaeth gan Lafur Cymru - blaenoriaeth llwyr a hynny mewn maes pwysig iawn - cael gwared o swyddi gweision sifil.  Pan mae'n dod i greu swyddi cyhoeddus mae'r Gogledd ar gefn ciw Llafur Cymru - ond pan mae'n dod i ddifa swyddi rydym ar flaen y ciw.

Diolch bois.

Friday, January 05, 2018

Yr hen gyfryngau unochrog 'na


And I also feel sure that the appallingly biased presentation of debate by some of the media, intended to undermine the UK in negotiations to the extent that we might reject the final negotiated deal is making the British people more in favour of leaving.

Mae'n rhan o naratif cefnogwyr Brexit wrth gwrs bod y cyfryngau a'r sefydliad i gyd yn eu erbyn. Er cywirdeb dwi'n rhestru isod y cyfryngau oedd o blaid ac yn erbyn Brexit adeg y refferendwm ynghyd a'u cylcgrediad.

O blaid Brexit:

Sun (1.7m cylchrediad)
Daily Mail (1.5m)
Telegraph (490k)
Mail on Sunday (1.3m)
Sunday Times (797k)
Sunday Telegraph (797k)
Daily Star - heb ddatgan, ond y cyfeiriad golygyddol o blaid Brexit (425k)
Daily Express (427k)
Sunday Express (396k)
Sun on Sunday (1.45m).

O blaid Aros:

Times (438k)
Daily Mirror (776k)
I -  heb ddatgan, ond y cyfeiriad golygyddol o blaid Aros (284k)
Guardian (165k)
FT (118k)
Observer (194k)
Sunday Mirror (1.8m)

Ac ar ben hynny mae nifer o'r papurau sydd o blaid Brexit yn uwd o gelwydd ac yn llawn optimistiaeth gorffwyll cwpl ddi dystiolaeth.

Sunday, December 31, 2017

Ffigyrau'r flwyddyn

Yn ol statcounter dyma'r flwyddyn fwyaf prysur erioed i Flogmenai - nid fy mod yn credu'r ffigyrau a dweud y gwir.  'Dwi wedi blogio llai yn 2017 'na dwi wedi ei wneud ers blynyddoedd - a 'dwi ddim yn siwr beth ydi'r neges i'w chymryd os ydi llai o flogio yn arwain at ddarlleniad uwch!

Thursday, December 28, 2017

Rhagweld 2018 - rhan 4

Theresa May.  Flynyddoedd maith yn ol roedd yna swydd yn India oedd gyda'r gwaethaf yn y Byd.  Disgwylid i ddeilydd y swydd dreulio ei ddiwrnod gyda'i ddwylo ynghanol afon o garffosiaeth agored yn chwilio am rhywbeth - unrhyw beth - o werth ynghanol y budreddi -  pres, darn o fetel, potel - unrhyw beth. Mae swydd bresenol Theresa May yn ymdebygu i'r swydd anymunol yma mewn rhai ffyrdd.

Mae'r greadures  wedi goroesi hyd yn hyn oherwydd nad oes neb arall eisiau ei swydd yn yr amgylchiadau sydd ohonynt.  Pan ddaw'n glir mai derbyn cyfarwyddiadau gan yr UE fydd y 'negydu' yn y flwyddyn newydd - yn union fel y 'negydu' sydd eisoes wedi mynd rhagddo, mi fydd yna ychydig o gicio a strancio gan Rees Mogg, Duncan Smith ac ati, a bydd y DUP yn chwythu ffiws os bydd ffin rhyngwladol yn cael ei bloncio ynghanol y Mor Celtaidd.  Ond yn y diwedd bydd y DU yn dilyn cyfarwyddiadau'r UE a bydd y setliad y byddwn yn ei gael yn rhywbeth gwaeth - ac efallai gwaeth o lawer - na'r hyn sydd gennym ar hyn o bryd.  Y rheswm am hynny ydi bod pawb yn deall erbyn hyn pwy sydd efo'r grym, a phwy nad oes ganddynt unrhyw rym - ond 'dydi'r sawl sydd wedi'n arwain i lle'r ydym ar hyn o bryd byth, byth am gyfaddef hynny. Byddant yn derbyn yr hyn y byddant yn ei gael yn union fel y gwnaethant yn gynharach y mis hwn.

Wedi'r setliad, ac wedi i'r DU adael yr UE bydd y gem yn newid - mi fydd rhaid i rhywun gymryd y bai am wneud smonach o bethau - a joban Theresa May fydd honno.  Bydd yn goroesi 2018 am resymau rydym eisoes wedi cyffwrdd a nhw, a bydd yn goroesi Brexit.  Wedyn - yn ystod hydref 2019 yn ol pob tebyg bydd yn cael ei hel i fyny'r planc ac yn cael ei lluchio i'r siarcod a bydd rhywun megis Jacob Rees Mogg yn cymryd ei lle.  Gallwn wedyn ddisgwyl llwyth o gimics bach diwerth fel y pasport glas.  Gall y system addysg ddisgwyl y pleser o gyflwyno dulliau mesur imperial i'r plantos.  

Wednesday, December 27, 2017

Rhagweld 2018 - rhan 3

Mae'r UE yn debygol i barhau i gefnogi llywodraeth Sbaen a bydd goblygiadau hir dymor i hynny.  Bwriad gwreiddiol yr UE oedd dod a'r rhyfeloedd hynod waedlyd sydd wedi 'sgubo tros gyfandir Ewrop tros y canrifoedd i ben trwy roi buddiannau tebyg i bob gwlad - ac mae hynny wedi bod yn hynod lwyddiannus.  Ond mae cymryd agwedd na all y ffiniau rhyngwladol oddi mewn i'r UE byth newid yn creu risg newydd i heddwch oddi mewn i'r UE.  Mae ffiniau gwleidyddol wedi newid ac  esblygu erioed, a byddant yn gwneud hynny am byth.  



Yn y gorffennol roedd y newidiadau hyn yn aml - ond nid pob tro -  yn digwydd oherwydd concwest milwrol, ond yn ddiweddar maent wedi adlewyrchu dymuniadau democrataidd y bobl sy'n byw o fewn eu ffiniau.   Lle nad oes cyfle i bobl fynegi eu hunaniaeth trwy ddulliau democrataidd, mae'r tebygrwydd o wrthdaro milwrol yn uwch.  Roedd y rhyfeloedd hir yng Ngogledd Iwerddon a Gwlad y Basg wedi eu hachosi - yn eu gwahanol ffyrdd - gan ddiffg cyfleoedd democrataidd i fynegi hunaniaeth genedlaethol.  Os ydi'r UE yn datblygu i fod yn rhwystr i newidiadau sy'n deillio o ewyllys democrataidd carfannau o bobl sy 'n byw yn yr UE bydd tyndra gwleidyddol yn adeiladu mewn gwahanol rannau o'r Undeb, a bydd tros amser yn arwain at dywallt gwaed.

Tuesday, December 26, 2017

Rhagweld 2018 - rhan 2

Carwyn Jones.  Beth bynnag ddaw o'r ymchwiliad swyddogol i fwlio yng nghoridorau pwer Bae Caerdydd, mae gan Carwyn Jones lawer o elynion oddi mewn i'r Blaid Lafur Gymreig bellach a bydd llawer o'r rheiny  eisiau gweld gwaed.  



Mae'r Blaid Lafur yn ehangach bellach wedi syrthio i ddwylo dilynwyr Corbyn, ac mae hynny wedi cael ei adlewyrchu yn y newid yn arweinyddiaeth Plaid Lafur yr Alban.  A gadael y sefyllfa Carl Sergeant o'r neilltu, mae Carwyn yn edrych yn greadur digon rhyfedd yng nghyd destun yr hyn ydi'r Blaid Lafur bellach.  Mae'n anodd credu y bydd gyda ni am hir.  Bydd yn syndod i mi os bydd yn goroesi'r flwyddyn fel arweinydd y Blaid Lafur Gymreig a Phrif Weinidog Cymru.

Sunday, December 24, 2017

Rhagweld 2018 - rhan 1

Os ydi'r blynyddoedd diwethaf wedi dysgu unrhyw beth i ni - y ffaith nad yw'n syniad da ceisio rhagweld y dyfodol ydi un o'r rheiny.  Ond mi wnawn ni anwybyddu'r wers honno a cheisio edrych ymlaen ar un peth pob dydd rhwng rwan a'r flwyddyn newydd.  Mi gychwynwn ni efo Brexit - lle arall?



Fel 2016 a 2017 Brexit fydd yn dominyddu 2018 yn wleidyddol.  Bydd y DU yn parhau i ogor droi yn ei hunfan o ran deddfwriaeth seneddol, ond bydd rhaid dod i bendrefyniadau mawr yn gynnar yn y flwyddyn ynglyn a'r math o Brexit mae'r DU ei eisiau.  Bydd pob math o broblemau a chymlethdodau'n dod i'r amlwg, fel ddigwyddodd yn 2017 - ond y cwestiwn mawr fydd rhaid ei ateb ydi os bydd ffin rhyngwladol llawn rhwng y DU ac Iwerddon, ac os felly ymhle fydd y ffin.  

Mae'r DU eisoes wedi addo i'r UE na fydd ffin ar ynys Iwerddon, ac i'r DUP na fydd Gogledd Iwerddon yn cael ei thrin yn wahanol i weddill y DU.  Rhesymeg hynny ydi na fydd yna ffin ryngwladol go iawn ynghanol y Mor Celtaidd chwaith.  Os ydi hynny'n cael ei wireddu ni fydd y DU yn gallu crwydro ymhell oddi wrth safonau'r UE o ran masnach a bydd yn parhau i fod yn atebol i'r ECJ.  Bydd ei gallu i lunio cytundebau masnach efo gwledydd eraill wedi ei gyfyngu'n sylweddol hefyd.  Os digwydd hynny bydd llawer o Doriaid yn ofnadwy, ofnadwy o flin.  

Mae yna rhywun am gael ei siomi - ac yn ymarferol naill ai'r DUP neu Jacob Rees Mogg ac Iain Duncan Smith fydd yn siomedig. O'r ddau ddewis mae'n debyg y bydd May yn dewis siomi'r DUP - a bydd hynny yn di sefydlogi'r llywodraeth ymhellach - a bydd yna oblygiadau i Gymru wrth gwrs.

Thursday, December 21, 2017

Pethau'n agos yng Nghatalonia _ _

_ _ os ydi'r polau i'w credu o leiaf.


Thursday, December 14, 2017

Ydi 90 Aelod Cynulliad yn ormodol?

O diar, mwy o anhapusrwydd i Felix - mae o'n ystyried cynnydd yn y nifer o Aelodau Cynulliad fel 'gorffwylldra llwyr'.




Ymddengys bod 'gorffwylldra llwyr' yn beth cyffredin braidd pan mae'n dod i senedd-dai a siambrau cyngor.

Cymru 3.06m
(60 AS).

Y DU - poblogaeth 64m
Ty'r Arglwyddi (812)
Ty'r Cyffredin (650) 
Cyfanswm (1462)

Powys 133,000 poblogaeth.
(73 cynghorydd).  

Gwynedd 122,000 poblogaeth.
(75 cynghorydd)

Yr Alban 5.3m poblogaeth.
(129 Aelod Senedd yr Alban).

Gogledd Iwerddon 1.8m poblogaeth
(108 aelod Cynulliad Gogledd Iwerddon.

Iwerddon -  4.6m poblogaeth
(156 TD)

Gwlad yr Ia - 323,000 poblogaeth
(65 Aelod Althing)

Blaenau Gwent - poblogaeth, fawr o neb.
(42 cynghorydd).

Friday, December 08, 2017

Dydi Felix ddim yn hapus


Bydd darllenwyr rheolaidd Blogmenai yn gwybod ein bod yn ymweld a chyfri trydar eithaf boncyrs Felix Aubel o bryd i'w gilydd - er fy mod wedi cael fy mlocio rhag dilyn y cyfri ers talwm.  Er enghraifft cawsom gip ar drydariadau ac aildrydyriadau anoddefgar y dyn yma.  Mae'r math yma o beth yn llai cyffredin y dyddiau hyn - ers i  Felix gael ei hun mewn dwr poeth oherwydd iddo  gael cyhoeddusrwydd anffafriol wedi iddo geisio dechrau trafodaeth efo eithafwr adain dde o Sweden ynglyn erlid pobl am resymau crefyddol.  






Ac am unwaith yn ei fywyd mae Felix yn gwbl gywir - mae'r DU wedi ildio ar pob dim roeddynt yn dweud oedd y 'linellau coch' ychydig amser yn ol.  Yn anhygoel mae'r cytundeb yn nodi y bydd y DU yn cadw at reoliadau a safonau Ewropiaidd os mai dyna'r unig ffordd o sicrhau nad oes ffin rhyngwladol yn yr Iwerddon.  Efallai y byddai'n syniad egluro pam bod hyn wedi digwydd er budd Felix a'i debyg.

Y peth cyntaf i'w ddweud ydi nad proses o negydu yn yr ystyr arferol ydi'r hyn sydd wedi dod i fwcl heddiw.  Yn hytrach mae'n broses o'r UE yn dweud wrth y DU beth sy'n rhaid iddi ei wneud cyn cael trafod trefniadau masnach yn y dyfodol, a'r DU - ar ol tipyn o theatrics - yn cytuno i'r hyn maent yn gofyn amdano.  

Mae'r rheswm pam bod hyn yn digwydd yn eithaf syml yn y bon - mae pethau'n unochrog iawn - mae'n 'negydu' rhwng bloc masnachu anferth a gwlad ganolig ei maint sydd ddim efo cytundeb masnach efo unrhyw wlad yn annibynnol o'r UE. Byddai methu a dod i gytundeb yn niweidiol i'r UE - ond byddai'n gwbl drychinebus i'r DU o safbwynt masnachol.

Gallwn ddisgwyl i'r 'negydu' tros y flwyddyn nesaf fod yn ddigon tebyg - gyda'r DU yn gorfod dilyn un gorchymyn ar ol y llall.

Felly rydym mewn sefyllfa lle mae pobl fel Felix sydd wedi bod yn ymgyrchu i adael Ewrop wedi'n cael mewn sefyllfa lle rydym yn gorfod talu swmiau mawr o arian i'r UE, lle bydd y Llys Ewropiaidd yn dal efo dylanwad yn y DU a lle bydd Gogledd Iwerddon yn symud oddi wrth gweddill y DU o ran ei threfniadau masnachol a rhai o'i threfniadau economaidd.

Ac mae yna rhywbeth arall hefyd.  Mae Iwerddon wedi cael pob dim roedd am ei gael o'r broses yma tra bod y DU wedi cael nesaf peth i ddim - ag eithrio cael mynd ymlaen i gael ei gicio o gwmpas eto yn ail gam y negydu.  Yn hanesyddol mae'r DU wedi arfer cael gwthio'r Iwerddon o gwmpas yr iard yn ddi dramgwydd.  Ni ddigwyddodd hynny y tro hwn oherwydd bod y Gwyddelod - fel aelodau parhaol o'r UE - gyda chefnogaeth gwledydd Ewrop, tra nad oedd gan Brydain gefnogaeth neb.  Cafodd y bwli ei fwlio gan endid llawer llai na fo'i hun.

Mae Felix a'i ffrindiau wedi gwneud y DU yn wanach ar y llwyfan rhyngwladol nag yw wedi bod erioed.  Mae'n anodd peidio chwerthin.
















Thursday, December 07, 2017

Beth sydd wedi digwydd i'r newyddion dywedwch?

Fi sy'n mynd yn hen, 'ta ydi'r newyddion yn mynd yn boncyrs?  Wele'r wythnos ddiwethaf yn unig.



















Monday, December 04, 2017

Is etholiad Alyn a Glannau Dyfrdwy


Bydd is etholiad Alyn a Glannau Dyfrdwy yn cael ei chynnal ar Chwefror 6 y flwyddyn nesaf.  Wele hanes etholiadol yr etholaeth hyd yn hyn.











Sunday, November 26, 2017

Pam bod sylwadau fel rhai Liam Fox yn cythruddo Gweriniaeth Iwerddon

Gan bod Liam Fox wedi cael ei hun yn y newyddion heddiw oherwydd ei sylwadau am Brexit a'r ffin rhwng Gogledd Iwerddon a'r Weriniaeth waeth i mi ddweud pwt.  

Yr hyn sy'n fy nharo ydi mor ddi ddeall ydi pobl fel Liam Fox a'r cyfryngau Seisnig o arwyddocad y ffin i'r Weriniaeth a'r graddau mae eu sylwadau yn cythruddo Gwyddelod ac yn gwneud feto o'u cyfeiriad nhw yn llawer mwy tebygol.  Mi geisiaf egluro.  

1). Mae'r ffin yn ffrwydrol - mae yna lawer iawn o bobl wedi eu lladd ar ei hyd - yr holl ffordd o Muff ar eithaf Gogledd Orllewinol y ffin  i Warrenpoint ar ei eithaf de Ddwyreiniol.

2). Dydi hi ddim yn bosibl selio'r ffin - mae'n rhedeg trwy bentrefi, trefi, ffermydd, gerddi, coedwigoedd, mynyddoedd, corsydd.  Ni lwyddwyd i'w selio pan roedd 55,000 o aelodau o'r lluoedd diogelwch ar gael gyda cart blanche i chwythu lonydd a phontydd i fyny os oeddynt eisiau, hofrenyddion rhyfel yn hedfan uwchlaw fwy neu lai yn barhaol ac ugeiniau o adeiladau milwrol wedi eu lleoli ar ei hyd.  

3). Mae agwedd gyffredinol Prydain yn corddi llywodraeth Iwerddon fel mae'n corddi llywodraethau eraill yn Ewrop.  Mae'r cyfuniad o'r penderfyniad i adael yr UE - sy'n benderfyniad a wnaed gan y DU a'r DU yn unig - ynghyd a'r disgwyliad i wledydd eraill i ddod o hyd i ddatrysiadau i'r problemau lu sy'n codi yn sgil hynny yn ddigon drwg.  Mae'r addewidion cyffredinol iawn yn absenoldeb unrhyw fanylion, ac yn absenoldeb unrhyw dystiolaeth o fod wedi ystyried y manylion yn  gwneud pethau'n waeth.  

4). Mae'r penderfyniad i adael yr UE yn broblem economaidd sylweddol i'r Iwerddon.  Does yna ddim mewath o gydnabyddiaeth o hynny yn dod o gyfeiriad y DU.

5). Mae'r ddadl na ddylai Gogledd Iwerddon gael ei thrin mewn unrhyw ffordd yn wahanol i. 'Weddill' y DU yn afresymegol.  Mae'n cael ei thrin yn wahanol mewn pob math o ffyrdd - gan gynnwys cyfreithlondeb erthyliad a phriodas hoyw.

6). Mae'r cyferbyniad rhwng  ymddygiad llywodraeth Prydain wrth ymateb i'w dyled i'r Undeb Ewropeaidd â sut y cafodd y Gwyddelod eu trin ni pan gawsant eu hannibyniaeth hefyd yn achos cynnen.

Gorfodwyd Iwerddon i gymryd  7% o ddyled rhyfel y DU a pharhau i ad-dalu blwydd-daliadau tir i Brydain, tra bod perchnogion Seisnig neu Eingl Wyddelig y rhan fwyaf o gyfoeth y wlad wedi mynd a phob ased oedd posibl ei symud i'r DU.  Gwnaed yn glir bod rhaid i'r wladwriaeth newydd glymu ei harian i sterling ac ildio i bolisi ariannol Banc Lloegr neu gael ei gwahardd o'r marchnadoedd cyllid rhyngwladol yn Llundain.

Dyna pam - yn wahanol i wledydd y Baltic, Fifindir, Gwlad Pwyl, Hwngari ac Iwgoslafia-  na lwyddodd economi'r Wladwriaeth Wyddelig i godi ar ei draed rhwng diwedd y Rhyfel Mawr a dechrau'r Dirwasgiad Mawr.

Ar hyn o bryd mae Prydain yn flin bod yna fil unwaith ac am byth o £40m i £60m ar y ffordd.  Pan adawodd Iwerddon y DU.  Dydi hyn ddim yn edrych yn llwyth o bres o ochr arall y Mor Celtaidd.  Byddai'r swm yma yn ychwanegu 2% i 2.5% o ddyled cenedlaethol y DU.  Mae hyn yn llawer is na'r hyn mae Iwerddon wedi bod yn ei ad dalu yn flynyddol ers trychineb ariannol 2009.

Winston Churchill sydd biau'r dyfyniad enwog yma yn dilyn y Rhyfel Byd Cyntaf: 

"As the deluge subsides and the waters fall short, we see the dreary steeples of Fermanagh and Tyrone emerging once again. The integrity of their quarrel is one of the few institutions that have been unaltered in the cataclysm which has swept the world."

Ac mae yna rhywfaint o wirionedd yn hynny ( er mai 'our quarrel' nid 'their quarrel' sy'n gywir)  mae'r ffrae am statws cyfansoddiadol Iwerddon yn un oesol ac yn un sy'n codi ym mhob math o gyd destynnau.  


Thursday, November 23, 2017

Is Etholiad Bryn Coch


Is etholiad Cadnant - Cyngor Tref Caernarfon

Dawn Lynne Jones (Plaid Cymru) - 358
Gareth Parry (Llafur) - 129

PC yn cipio oddi ar Lafur gan adael Llafur heb gynrychiolaeth o gwbl ar Gyngor Tref Caernarfon.

Mae'r Blaid yn dal 11 o'r 17 sedd ar y Cyngor Tref bellach.

Sunday, November 19, 2017

Is etholiadau sydd ar y gweill

Ymddiheuriadau am flogio ysgafn (iawn) tros yr wythnosau diwethaf - mi geisiaf flogio'n amlach hyd yn oed os mai blogiadau byr fel hwn ydi rhai ohonynt.

Felly dyma gychwyn trwy restru'r is etholiadau sydd i'w cynnal yn y dyfodol agos sydd o ddiddordeb i'r Blaid.

     *   Bydd Huw Marshall yn sefyll tros y Blaid mewn is etholiad cyngor cymuned ym Mhontycymer, Pen y Bont ar 16/11/17.
     *   Bydd Dawn Lynne Jones yn sefyll i Blaid Cymru mewn is etholiad yn ward Cadnant yng Nghyngor Tref Caernarfon ar 23//11/17.
     *   Bydd Jo Hale yn sefyll mewn is etholiad yn Ne Bryncoch ar gyfer Cyngor Castell Nedd ar 23/11/17

Friday, November 10, 2017

Beth mae'r helynt Carl Sargeant yn dweud wrthym am y Blaid Lafur Gymreig

Reit mae hon yn un dipyn bach mwy sensitif nag arfer – ond byddai’n well i ni ddweud gair neu ddau mae’n debyg gen i.


Mae marwolaeth annisgwyl yn naturiol yn ennyn ar deimladau cryf – a mynegiant o’r teimladau hynny – a dyna sydd wedi digwydd yn sgil hunan laddiad Carl Sarjeant yn gynharach yr wythnos yma.  Ond mae digwyddiadau sydd yn ennyn ar deimladau cryf hefyd yn tueddu i daflu goleuni i gorneli sydd ddim yn gweld y golau yn aml – ac mae hyn wedi digwydd yma hefyd.




Y peth pwysicaf sydd wedi dod i’r amlwg ydi bod y Blaid Lafur yng Nghymru wedi bod yn cuddio holltau ers talwm, a bod yr holltau hynny wedi ffrwydro i’r wyneb yn sgil digwyddiadau diweddar.

Cafwyd rhai o bwysigion Llafur yn mynd ati i wneud i Carwyn Jones yr hyn mae rhai ohonynt yn ei gyhuddo yntau o wneud i Carl Sargeant – ei gael yn euog cyn bod unrhyw ymchwiliad wedi digwydd.


Mae Leighton Andrews wedi ail ymddangos ar y ffurfafen wleidyddol i ddweud wrthym am awyrgylch wenwynig a bwlio oddi mewn i Lywodraeth Cymru a bod Carl Sargeant wedi cael ei dargedu ac nad oes trefn addas i ymchwilio i mewn i gwynion gan y Llywodraeth.  Roedd hefyd yn dweud bod Carwyn Jones yn ymwybodol bod Carl Sargeant yn fregus.  Gan nad yw Leighton Andrews yn Weinidog nag yn wir yn wleidydd Llafur bellach mae’n rhydd i siarad, a ‘dydi Carwyn Jones ddim mewn lle i ddial arno na’i niweidio.  Mae'n eithaf sicr bod Leighton Andrews yn siarad tros nifer sydd mewn sefyllfa sy'n 

ei gwneud yn llawer anos iddynt ddweud eu dweud.  


Rydan ni wedi clywed cryn dipyn tros y dyddiau diwethaf o ganmol rhagoriaethau Carl Sargeant fel gweinidog, gydag Alun Michael yn mynd ati i’w ddisgrifio fel un o’r gweinidogion mwyaf effeithiol iddo ddod ar ei draws yng Nghaerdydd nag yn wir Llundain.  Dydan ni ddim wrth gwrs bellach yn clywed nag yn debygol o glywed fawr ddim am yr honiadau yn ei erbyn.  


Tra bod marw yn ffordd wych o gael ein dyrchafu i’r cymylau a chael pobl i anghofio eich gwendidau – gwir neu dybiedig -mae’n amlwg bod o leiaf rhywfaint o’r canmol a’r clodfori yn ymysodiadau anuniongyrchol ar Carwyn Jones a’i arweinyddiaeth.  Mae’r hollti yn y Blaid Lafur Gymreig yn cael ei arddangos trwy brism ymatebion i ddigwyddiadau anffodus yr wythnosau diwethaf.


Ac mae’n debyg bod dimensiwn arall i’r gwrthwynebiad i Carwyn Jones – sef yr hollt rhwng dilynwyr Corbyn a’r sefydliad Llafur yn y DU, ac mae’n debyg bod y ffaith i Corbyn ddewis peidio a chefnogi Carwyn Jones yn adlewyrchu hyn.  Byddai Corbinistiaid Llafur wrth eu boddau petai ganddynt lywodraeth i’w rheoli yng Nghymru cyn yr etholiad cyffredinol Prydeinig nesaf.  


Felly mae sefyllfa Carwyn Jones yn fwyaf sydyn yn hynod wan, gyda holltau sydd wedi bodoli ers talwm yn cael eu dinoethi’n gyhoeddus.  Mae’n fwy na phosibl na fydd Carwyn Jones yn arwain Llywodraeth Cymru erbyn diwedd y gwanwyn – ac mae’n fwy tebygol hyd yn oed na fydd Theresa May chwaith yn arwain Llywodraeth y DU.  Mae’n debyg y bydd y flwyddyn nesaf yn rhoi llechen lan i ni yn y ddau ddeddfwrfa.  

Saturday, November 04, 2017

Y Byd ar Bedwar a Julian Ruck

Mae'n debyg nad oedd hi'n anisgwyl i'r cyfryngau Cymreig benderfynu dilyn eu meistri Prydeinig a rhoi cyfweliad i Julian Ruck - mae yn natur pethau bod ci yn dilyn ei feistr, hyd yn oed pan mae'n ymwybodol bod y dywydedig feistr yn mynd i'r cyfeiriad anghywir.  Dyna pam y penderfynodd Y Byd ar Bedwar bod barn Mr Ruck yn ychwanegu at ein dealltwriaeth o'r ddadl ynglyn a'r iaith Gymraeg a mynd ati i roi cyhoeddusrwydd iddo.

Rwan mae gan Mr Ruck, fel pawb arall hawl i'w farn ac mae yna bobl eraill sy'n rhannu'r farn honno yng Nghymru.  Ond dydi Mr Ruck ddim yn siarad tros neb yn benodol (ag eithrio criw bach sy'n myllio ar y We am yr iaith Gymraeg a charedigion yr iaith) - ac mae ei farn ymhell y tu hwnt i'r ddisgwrs wleidyddol yng Nghymru ynglyn a'r iaith.  Dydi'r cyfryngau  gan amlaf ddim yn mynd ati i chwilio am bobl sydd a barn sydd ar eithafion y sbectrwm yn y rhan fwyaf o feysydd.  Er bod dealltwriaeth y Bib yn Llundain o'r ddisgwrs ynglyn a'r Gymraeg yn llawer mwy amrwd na dealltwriaeth ITV yng Nghymru o'r ddisgwrs honno, aeth ati i  ddilyn arweiniad Llundain beth bynnag.  Mae'r math yma o waseidd-dra yn DNA y cyfryngau Cymreig mae gen i ofn.

Ta waeth, rydym yn gwybod hyn oll yn barod.  Yr hyn sy'n fwy dadlennol ydi'r ffordd y cafodd Mr Ruck ei holi.  Yn sylfaenol ei naratif ydi bod yr iaith Gymraeg yn marw a felly 'does yna ddim pwrpas taflu arian cyhoeddus i'w chyfeiriad.  Cafodd rhan o naratif Mr Ruck ei herio - union gost honedig y Gymraeg i'r trethdalwr - ond ni chafodd craidd y naratif ei herio, sef bod y Gymraeg yn marw.  Mae'r canfyddiad hwnnw wedi ei wreiddio yn y ffordd mae llawer o bobl yn edrych ar y Gymraeg, ac mae hynny mor wir am lawer o garedigion yr iaith nag yw am ei gelynion a phobl sy'n byw y tu allan i Gymru.  Y drwg efo'r canfyddiad  ydi nad oes yna lawer iawn o dystiolaeth i gefnogi'r canfyddiad mewn gwirionedd.

Mae yna sawl ffordd o wneud hyn - ond i bwrpas yr ymarferiad yma mi wna i dynnu fy nhystiolaeth i gyd o Arolwg Llywodraeth Cymru o'r Defnydd o'r Iaith Gymraeg 2013 i 2015.  

Er nad ydi pob dangosydd ar y graff cyntaf yn symud i'r cyfeiriad cywir - dydi'r darlun a geir yma ddim yn un o ddirywiad di gymysg - o bell ffordd.

Mae'r nifer sy'n siarad y Gymraeg yn aml ar gynnydd

Mae'r nifer sy'n siarad yr iaith yn rhugl ychydig yn uwch ac mae'r nifer sydd wedi eu haddysgu trwy gyfrwng y Gymraeg ychydig yn uwch.




O edrych ar hanes y Gymraeg o ddechrau'r ganrif ddiwethaf ceir patrwm o ddirywiad mewn niferoedd sy'n siarad yr iaith hyd 1981 ac wedyn sefydlogi.  Mae'n wir bod rhywfaint o gwymp rhwng 2001 a 2011 - ond mae'r ffigwr yn uwch nag oedd yn 1981 a 1991.  Ar ben hynny mae yna le i gredu bod gor gyfrifo ymysg plant yn 2001. 


Mae'r patrwm demograffig hefyd yn eithaf iach - yn gyffredinol yr ieuengaf ydi rhywun sy'n byw yng Nghymru y mwyaf tebygol ydi o neu hi i allu siarad yr iaith.


O edrych ar y niferoedd o siaradwyr rhugl mae'r darlun yn gymysg, gyda chwymp yn y Gymru Gymraeg a chynnydd mewn lleoedd eraill, ond mae yna gynnydd sylweddol tros Gymru o edrych ar siaradwyr llai rhugl mae yna gynnydd anferth. 


Y bobl ieuengaf sydd fwyaf tebygol o ddefnyddio'r iaith yn ddyddiol - mae'n debyg oherwydd y system addysg.


A'r ieuengaf ydi rhywun y mwyaf llythrennog ydi o neu hi yn y Gymraeg.


Tros Gymru mae'r patrwm o faint o bobl sy'n defnyddio'r Gymraeg yn gymysg - er bod cynnydd tros y wlad yn ei chyfanrwydd.


Rwan rhag ofn bod camddealltwriaeth 'dydw i ddim yn honni am funud bod pob dim yn dda ar yr iaith.  Mae'r darlun yn gymysg ac yn gymhleth gyda rhai dangosyddion yn rhoi lle i fod yn wirioneddol obeithiol am ei dyfodol ynghyd a thystiolaeth ei bod o dan cryn dipyn o bwysau mewn rhai rhannau o Gymru.  

Ond yr hyn rydwyf yn ei ddweud ydi nad oes yna unrhyw sail tystiolaeth i'r naratif bod y Gymraeg am farw.  Yn anffodus mae rhai o garedigion yr iaith yn hyrwyddo'r canfyddiad hwn - ac yn hynny o beth maent yn derbyn naratif Mr Ruck a'i debyg.  Os oedd y Byd ar Bedwar yn teimlo eu bod wirioneddol angen holi Mr Ruck dylid bod wedi herio'r naratif yma yn hytrach na chwestiynu sail ei ffigyrau ariannol  (sydd hefyd yn ffug wrth gwrs).  Mae'r canfyddiad yma wrth wraidd y ffordd mae pobl fel Mr Ruck yn gweld y Byd - ac mae'n ganfyddiad cwbl ffug.