Saturday, July 04, 2015

Mwy o lawenydd a dedwyddwch o Gaerdydd

Mae yna rhywbeth grotesg am wylio'r sawl sydd i fod i arwain prif ddinas Cymru trwy gyfnod anodd o doriadau yn defnyddio eu hynni a'u brwdfrydedd i erlid ei gilydd, a lladd ar ei gilydd yn y was.  Mae'r stori llawn i'w chael yma


Dyma rhai o eiriau Ralph Cook wrth adael y Blaid Lafur.

And so it is with deep regret that I can no longer remain a member of a political group consisting of so many nasty, vindictive, cruel and incompetent politicians as the Cardiff Labour group of councillors.
After 37 years membership of the Labour Party and almost 16 years serving the Trowbridge ward as a Labour councillor I have just instructed officers of the council to suspend all my future financial contributions to the Labour group.
Y tro diwethaf roedd Llafur yn rheoli Caerdydd o 1995 i 2004 roedd llywodraethiant y ddinas mewn cyflwr o argyfwng parhaol erbyn y diwedd.  Mae wedi cymryd llai o lawer o amser i ddod i hynny y tro hwn.  Mae prif ddinas Cymru yn haeddu gwell. 





Friday, July 03, 2015

Pam bod sgwrsio'n bwysig

Fyddwn i ddim yn synnu mai'r cyfarfod efo Mhiari Black yng Nghaernarfon neithiwr (a drefnwyd gan Plaid Cymru, Arfon) oedd y cyfarfod gwleidyddol mwyaf yng Ngogledd Cymru ers i Leanne ymweld a Phrifysgol Bangor yn ystod yr ymgyrch etholiad cyffredinol ym mis Ebrill.



I'r rhai yn eich plith sydd ddim yn gyfarwydd efo Mhairi, hi ydi Aelod Seneddol newydd Paisley ar ol curo Douglas Alexander ym mis Mai.  Hi hefyd ydi'r Aelod Seneddol ieuengaf i gael ei hethol ers oes yr arth a'r blaidd.  Mae hefyd wedi datblygu i fod yn dipyn o obsesiwn gan bapurau fel y Daily Mail - sy 'n ei hystyried yn ymgorfforiad twt o'u cred nad ydi cenedlaetholwyr Celtaidd i fod yn agos at San Steffan mewn gwirionedd.

Ta waeth, roedd Mhiari ar ei thraed am tros i awr rhwng ei hanerchiad ac ateb cwestiynau'r gynulleidfa - y cwbl heb ddarn o bapur na nodyn ar ei chyfyl.  Siarad oedd hi am ei thaith i fod yn Aelod Seneddol - gan gychwyn fel ymgyrchydd Ia o gefndir Llafur yn y refferendwm a gorffen efo ei hargraffiadau o Dy'r Cyffredin wedi iddi gael ei hethol.  Roedd natur yr hyn roedd ganddi i'w ddweud yn ddadlennol.

Sgwrsio am sgwrsio oedd hi mewn gwirionedd - am y gwahanol bobl roedd wedi siarad efo nhw yn y ddwy ymgyrch - refferendwm ac etholiadol - mae wedi bod yn rhan ohonynt yn ddiweddar.  Roedd yn gwneud hynny mewn ffordd fywiog a brwdfrydig iawn - ond son am sgwrsio oedd hi yn y diwedd.  Ac efallai mai hynny ydi'r brif wers i ni yma yng Nghymru.



Roedd ymgyrch Ia yn wahanol  i etholiadau arferol yn y DU oherwydd ei bod wedi ei seilio i raddau helaeth ar sgwrsio efo pobl yn eu tai a'u strydoedd eu hunain.  Mae ymgyrchoedd fel rheol wedi eu seilio ar nifer gyfyng o negeseuon cymharol arwynebol yn cael eu hailadrodd trosodd a throsodd a throsodd - ar y cyfryngau, mewn gohebiaeth ac wrth ganfasio.  Roedd yna reswm da am holl sgwrsio'r cenedlaetholwyr Albanaidd - roedd y mater dan sylw a goblygiadau hynod gymhleth iddo, felly roedd yna waith egluro - a gwaith tawelu ofnau.  Dwi'n cofio eistedd mewn swyddfa Ia tua deufis cyn yr etholiad pan ddaeth gwrsig i mewn gyda nifer o gwestiynau.  Treuliodd un o'r ymgyrchwyr oedd yn yr adeilad hanner awr yn siarad efo hi am ei gwahanol ofidiau.  Roedd y bobl oedd ar y stondinau stryd yn chwilio am bobl i sgwrsio am annibyniaeth efo nhw - ac o ddod o hyd i rhywun roeddynt yn treulio cryn dipyn o amser yn siarad efo nhw.  A barnu o sgwrs Mhairi roedd yr ymgyrch etholiadol yn ddigon tebyg.

A dyna i raddau helaeth ydi'r rheswm am lwyddiant ysgubol yr SNP - mae wedi ei seilio ar unigolion yn sgwrsio efo unigolion eraill - yr etholwyr.  Mae yna pob math o ddulliau ymgyrchu - ar y cyfryngau, ar y cyfryngau amgen, trwy ohebu ac ati - ond cysylltiad uniongyrchol rhwng unigolion ydi'r dull gorau o ddwyn perswad.  Dyna'r math o gysylltiad mae aelodau'r ddynol ryw wedi esblygu i ymateb iddo orau. Llwyddodd yr ymgyrch Ia i ddenu niferoedd sylweddol o bobl i droedio'r palmentydd i gyfathrebu'n uniongyrchol efo pobl.  Methwyd ag ennill yr ymgyrch honno, ond roedd llawer iawn o'r bobl oedd ar gael ym mis Awst a Medi 2014 hefyd ar gael i wneud yr un peth ym mis Ebrill a Mai 2015.  

Os ydi'r sawl sy'n darllen y blog yma eisiau gwneud gwahaniaeth y flwyddyn nesaf, mae yna pob math o ffyrdd o wneud hynny - mae yna rhywbeth y gall pawb ei wneud, a dydi canfasio ddim at ddant pawb.  Ond y peth mwyaf gwerthfawr y gellir ei wneud ydi siarad efo pobl - canfasio ydi'r ffordd fwyaf gwyddonol ac effeithiol o ymgyrchu'n uniongyrchol, ond mae sgwrsio'n anffurfiol efo cyfeillion, perthnasau, cymdogion a chyd weithwyr yn effeithiol hefyd.

Os nad ydan ni'n dysgu yr un gwers arall o'r hyn sydd wedi digwydd yn yr Alban tros y flwyddyn diwethaf - pwysigrwydd sgwrsio fel erfyn etholiadol ydi'r wers i'w chymryd.




Tuesday, June 30, 2015

Canlyniad is etholiad Pentyrch

Is etholiad Pentyrch, Caerdydd:

Totri 561(-14% ), 
PC 543 (+27% ), 
Llaf 234 (-12%). 
Annibyn 24
Gwyrdd 22
Dib Lems 10




Mwy o ryfela yn y Brifddinas

O diar, mae'r grwp o gynghorwyr mwyaf boncyrs yng Nghymru (ac mae hynny'n cryn ddweud) wrthi unwaith eto.  Ymddengys bod grwp Llafur Caerdydd wedi pleidleisio i daflu'r Cynghorydd Ralph Cook allan o'r Blaid Lafur am chwe mis.  Mi fydd darllenwyr rheolaidd Blogmenai yn ymwybodol nad ydi'r math yma o beth yn anarferol yng Nghaerdydd  - mae ymddiswyddiadau, gwaharddiadau, cecru mewnol a chyhoeddus, a chynllwynio yn erbyn yr arweinyddiaeth yn ddigwyddiadau.

Fel rhywun sydd ddim yn edmygu'r Blaid Lafur mae'n anodd cadw crechwen rhag dod i 'r wyneb weithiau wrth rythu ar idiotrwydd y teulu rhyfeddol o disfunctional yma i lawr yn y brifddinas.  Ond 'dydi'r peth ddim yn joc mewn gwirionedd - mae Cyngor Caerdydd yn wynebu toriadau anferth ar hyn o bryd, toriadau fydd yn ddistrywgar i wasanaethau cyhoeddus yn y ddinas am ddegawdau.  Ac eto mae'r sawl sydd i fod yn llywodraethu yn defnyddio y rhan fwyaf o'u hynni yn erlid ei gilydd.  

Mae'r hogiau (a hogiau sy'n bennaf gyfrifol am y llanast) yn gwneud i gyngor diwethaf Ynys Mon edrych yn gall, rhesymol a dedwydd.  Ond am resymau amlwg 'does yna ddim perygl iddynt fynd yr un ffordd a'r cyngor hwnnw 


Monday, June 29, 2015

Dadansoddiad Martin Baxter o stori etholiad 2015

Dydi dadansoddiad Martin Baxter o'r cyfeiriadau a symudodd pleidleiswyr ddim yn manylu ar yr hyn ddigwyddodd yng Nghymru - ond mae'n ddadlennol serch hynny.  Mwy o bleidleisiau Llafur yn mynd i 'r Toriaid nag i UKIP, y Toriaid yn colli llwyth o bleidleisiau i UKIP ond yn cael eu digolledu gan gyn bleidleiswyr Llafur a Lib Dem, yr SNP yn bwyta pleidleisiau Llafur a Lib Dem ond yn cael dim o gyfeiriad y Toriaid, y Lib Dems yn gwaedu pleidleisiau i pob cyfeiriad, UKIP yn cael pleidleisiau gan bawb.

Mae'n debygol bod y patrymau sylfaenol yn berthnasol i Gymru hefyd - ond heb yr ymyraeth SNP wrth gwrs.

Sunday, June 28, 2015

Llafur yn gwbl hapus efo tan wariant cyhoeddus yng Nghymru

Felly roedd Andy  Burnam yn gwybod bod Cymru yn cael ei than gyllido yn 2007 - ond eto yn hytrach na mynd i'r afael efo'r sefyllfa aeth ati i ganiatau i Gomisiwn Holtham dreulio blwyddyn yn darganfod os oedd Cymru yn wir yn cael ei than gyllido.  Dwi'n credu i'r Comisiwn edrych ar y ffordd mae Cymru'n cael ei chyllido rhwng haf 2008 a haf 2009.   Canlyniad i Gytundeb Cymru'n Un oedd Comisiwn Holtham - neu mewn geiriau eraill gorfodwyd Llafur i gytuno i gomisiwn i ddarganfod os oedd Cymru yn cael ei than gyllido.




 O ddarganfod bod Cymru yn cael ei than gyllido o tua £300m y flwyddyn yn 2009 penderfyniad Llafur oedd gwneud dim i adfer y sefyllfa - gan ddefnyddio'r argyfwng economaidd ar y pryd fel esgys - er mai piso dryw yn y mor ydi £300m o gymharu a chyfanrwydd gwariant cyhoeddus y DU mewn gwirionedd.  Ond ag ystyried newyddion heddiw dydi hynny ddim yn syndod, roeddynt eisoes yn deall bod Cymru'n cael ei than gyllido yn 2007 - ar yr hwyraf un - ond nid oeddynt am wneud dim oll am y peth.







Saturday, June 27, 2015

Gadael yr Ewro?

Mae'n ddiddorol gwrando ar ymdriniaeth y Bib o argyfwng ariannol Gwlad Groeg.  Mae Joe Lynam wedi bod yn egluro'n ofalus i ni beth sydd yn mynd i ddigwydd os na fydd Gwlad Groeg yn anrhydeddu ei dyledion i gwahanol fanciau rhyngwladol - Gwlad Groeg yn gorfod gadael yr Ewro, y Drachma'n  gorfod cael ei hail gyflwyno, y Drachma'n  colli hanner ei gwerth, mewnforion yn dwblu mewn pris, pobl Gwlad Groeg methu fforddio mewnforion, pobl yn gorfod gadael y wlad i gael gwaith ac ati.  Mae Joe'n ymddangos i fod wedi ypsetio'n lan, ac mae'n amlwg yn cymryd ochr Jeroen Dijsselbloem, arlywydd Eurogroup yn gyfangwbl ddi gwestiwn. 

Rwan mae llawer o hyn yn wir - byddai gadael yr Ewro yn achosi anhrefn, byddai yna lawer o ddioddefaint, byddai mewnforion yn ddrud iawn, byddai pobl yn ei chael yn anodd i dalu dyledion, byddai chwyddiant yn uchel - ond hanner y stori ydi hi.  Mae yna ochr arall i'r stori hefyd - un nad ydi Joe eisiau dweud wrthym amdani.   Petai'r Drachma'n colli hanner ei gwerth byddai Gwlad Groeg yn fwyaf sydyn ymhlith y lleoliadau gwyliau rhataf yn y Byd, a byddai nwyddau a chynnyrch amaethyddol o Wlad Groeg hefyd yn rhad iawn - ac felly'n gystadleuol iawn.  Os ydi Gwlad Groeg yn gadael yr Undeb Ewropiaidd yn ogystal a'r Ewro gall gymryd camau i atal cyfalaf rhag gadael y wlad - rhywbeth sy'n anathema i'r Undeb Ewropiaidd, ond sy'n ddigon posibl i'w wneud.  Gallai hefyd adael i'r banciau fynd yn fethdalwyr, ac felly trosglwyddo'r gyfrifoldeb ariannol am eu cynnal oddiwrth pobl gyffredin Gwlad Groeg a thuag at gredydwyr tramor - y bobl mae Mr Dijsselbloemyn poeni cymaint amdanynt.  

Tros amser byddai'r economi yn dod at ei hun, a byddai gwerth y Drachma yn cynyddu.  Byddai'r economi yn ail sefydlogi, ac yn dechrau tyfu.  Os nad ydych yn fy nghredu mae'r patrwm yma o ddymchweliad economaidd difrifol yn cael ei ddilyn gan dwf economaidd yn digwydd o dro i dro.  Dilynwyd argyfwng ariannol Gwlad yr Ia (2008 - 2011) gan adferiad gweddol gryf a chyflym.  Felly hefyd argyfwng yr Ariannin (1998-2002).  

Rwan dydw i ddim yn cymryd arnaf am eiliad na fydd y digwyddiadau sy'n debygol o ddigwydd tros y dyddiau nesaf yn achosi dioddefaint ac anhrefn.  Ond dydi pethau ddim mor syml a mae'r BBC a'r rhan fwyaf o'r cyfryngau prif lif yn honni.  Ag ystyried y dioddefaint mae llymder eithafol wedi ei achosi yng Ngwlad Groeg eisoes, a'r dioddefaint sydd yn debygol o gael ei achosi yn y dyfodol, mae'n fwy na thebyg mai cerdded i ffwrdd oddi wrth yr Ewro ac yn wir Ewrop ydi'r llwybr mwyaf rhesymegol i Wlad Groeg.  

Mae'r stori yn un gweddol gyfarwydd - mae'r sefydliadau cyfryngol a gwleidyddol yn Ewrop yn blaenori buddiannau sefydliadau ariannol a byddsoddwyr tros fuddiannau trwch poblogaeth Ewrop.  Dyna beth sydd wrth wraidd yr hanner stori rydym yn ei chael o Wlad Groeg.

Gwleidyddiaeth ffantasi

Mae'n ddifyr gweld ymateb ryfedd y Toriaid i'r newyddion bod Leanne Wood wedi ail aregu na fydd Plaid Cymru yn mynd i glymblaid efo nhw ar ol etholiadau'r flwyddyn nesaf.

This is just fantasy politics.  Leanne Wood isn’t even confident of winning a constituency seat, which is why she’s opted for the parachute of a place on the regional list as well.


Mae'n anodd gweld y cysylltiad rhwng y ffaith nad ydi hi'n bosibl bod yn sicr o ennill sedd etholaethol y Rhondda efo'i mwyafrif o ? a 'gwleidyddiaeth ffantasi'.  Serch hynny  mae'r sefyllfa sydd ohoni yn creu un ffantasi - sef bod posibilrwydd y bydd y Toriaid yn ennill grym o unrhyw fath yng Nghaerdydd y flwyddyn nesaf.  Mae rhifyddeg etholiadol y Cynulliad yn ei gwneud yn amhosibl i'r Toriaid ennill unrhyw fath o rym ym Mae Caerdydd heb gydweithrediad Plaid Cymru - ac mae hi mor glir a chloch na fydd y cydweithrediad hwnnw ar gael.  

Neu mewn geiriau eraill does yna ddim pwrpas o gwbl i bobl bleidleisio  i'r Toriaid os ydynt eisiau dylanwadu ar bwy fydd yn llywodraethu Cymru y flwyddyn nesaf - gallant fod yn hollol sicr na fydd y Toriaid yn agos at goridorau grym y Cynulliad.  A benthyg (ac addasu) slogan sy'n cael ei defnyddio gan y pleidiau unoliaethol yn ystod ymgyrchoedd San Steffan - mae pleidlais i'r Toriaid yn wastraff pleidlais.

Wednesday, June 24, 2015

Uwd o gelwydd cyfryngol

Mae'n ymddangos bod y ddwy stori a ymddangosodd yn y papurau newydd y bore 'ma yn gelwydd - neu mor agos at gelwydd na mae'n bosibl bod.  Mae'r un enwocaf - yr un am lywodraeth yr Alban yn gwrthod talu i gadw Mrs Windsor a'i theulu anferth yn ddi sail - mecanwaith yr ariannu sy'n newid.  Mae'r un am gysylltiadau Gweinidog Cyntaf yr Alban wedi ei seilio ar y ffaith i Nicola Sturgeon siarad unwaith efo rhywun sydd wedi dweud ychydig o bethau hyll ar trydar.  Mae awdur Blogmenai wedi siarad efo llawer o bobl sydd wedi dweud pethau hyll ar trydar - ac mae yna rhywbeth yn dweud wrthyf bod yr un peth yn wir am y rhan fwyaf o bobl eraill.


Dydi dweud celwydd am yr SNP ddim yn rhywbeth newydd wrth gwrs.  Yr esiampl mwyaf adnabyddus oedd y celwydd a ryddhawyd i'r Telegraph gan Alistair Carmichael ar gychwyn ymgyrch yr Etholiad Cyffredinol eleni - mewn ymgais aflwyddianus i achub seddi 'r Dib Lems yn yr Alban.


Ac mae yna ribidires o esiamplau eraill - ymysg y mwyaf di chwaeth ydi'r ymgais isod gan y Daily Mail i feio marwolaeth Charles Kennedy ar genedlaetholwyr yn hytrach nag adrodd ar yr eglurhad a gafwyd gan y crwner yn y cwest i'r farwolaeth - mai gwaedlif a achoswyd gan alcoholiaeth oedd yn gyfrifol am y farwolaeth.


Ymddengys bod pob ymgais i smalio bod gwrthrychedd proffesiynol - neu hyd yn oed safonau newyddiadurol proffesiynol - yn cael eu harfer wedi cael llich trwy'r ffenest pan mae'n dod i adrodd ar wleidyddiaeth yr Alban. 

I rhyw raddau mae'r arfer o 'sgwennu celwydd a nonsens  mewn perthynas a'r Alban yn mynd yn ol i'r ymgyrch Na yn y misoedd oedd yn arwain at y refferendwm y llynedd.  Wele restr o beth o'r celwydd a ddywedwyd yn ystod refferendwm yr Alban y llynedd.  Afraid dweud i'r cwbl lot gael eu hailadrodd yn ffyddlon gan y cyfryngau Prydeinig.

1). Bydd rhaid i Loegr fomio meusydd awyr yr Alban.  Lord Fraser of Carmyllie
2). Bydd rhaid i'r pandas adael sw Caeredin. Llefarydd ar ran llywodraeth y DU.
3).  Bydd yr Alban yn agored i ymysodiadau o'r gofod.  Philip Hammond.
4). Bydd rhaid i'r Alban dalu am ddad gomisiynu canolfan WMDs Prydain yn Faslane ac am godi canolfan WMDs newydd.  Philip Hamond.
5). Bydd rhaid i bawb yrru ar ochr dde'r lon.  Andy Burnham.
6). Bydd Prydain yn cadw gafael ar ran o'r Alban er mwyn cadw eu canolfan WMDs.
7). Bydd rhaid codi rhwystrau rhwng Lloegr a'r Alban a bydd angen pasport i groesi o un wlad i'r llall.  Theresa May.
8). Bydd y Byd i gyd yn cael ei ddad sefydlogi a bydd 'grymoedd y tywyllwch' wrth eu bodd.  George Robertson.
9). Bydd costau o £2.7bn yn codi o newid. LSE.
10). Bydd costau ffonau symudol yn saethu trwy'r to.
11).  Fydd Albanwyr ddim yn cael gweld Dr Who.  Maria Miller.
12).  Bydd y diwydiant adeiladu llongau yn dod i ben.  Plaid Lafur yr Alban.
13). Bydd costau cadw car neu lori yn cynyddu £1,000 y flwyddyn.  David Mundell
14). Bydd mynd i siopa yn llawer drytach.  Margaret Curran.
15).  Bydd rhaid i Brydain anfon y fyddin i'r ffin efo'r Alban.

Yn waelodol mae'r swnami cyfryngol yma o gelwydd a lol yn adlewyrchiad o gasineb y sefydliad unoliaethol tuag at bobl sy'n bygwth datgymalu'r Undeb - ond mae hefyd yn adlewyrchiad o dlodi deallusol yr achos unoliaethol.  Yn hytrach na dadlau yn rhesymegol ar sail pethau sy'n digwydd yn y Byd go iawn, mae'r naratif unoliaethol  wedi ei seilio ar stwff dychmygol sy'n digwydd mewn Byd dychmygol.  Dydi dadleuon o bwys hanesyddol ddim yn cael eu hennill yn y ffordd yna - hyd yn oed pan mae mwyafrif llethol y cyfryngau yn byw yn yr un Byd ffantasiol.

Tuesday, June 23, 2015

O diar

Yn ol y Times mae'r llywodraeth SNP yn bwriadu rhoi'r gorau i gyllido'r frenhiniaeth - ac felly dod a'r arfer o drosglwyddo adnoddau pobl dlawd i goffrau rhai o bobl gyfoethocaf y Byd i ben.  O diar.


Cynghorydd newydd i'r Blaid yng Nghaerdydd

Mae'r Cynghorydd Gareth Holden, Gabalfa wedi gadael y grwp annibynnol ac ymuno efo grwp y Blaid.  Stori llawn yma.

Enwebiaeth rhestr y Gogledd - Ann Griffith

Mae'n dipyn o arfer bellach i ymgeiswyr ar gyfer enwebiadau i sefyll mewn gwahanol etholiadau ar ran y Blaid anfon peth o'u gohebiaeth i Blogmenai i'w gyhoeddi.  Mae'n debyg bod hynny'n gwneud synnwyr oherwydd bod lwmp go sylweddol o ddarlleniad y blog yn aelodau 'r Blaid - ac y nhw sy 'n penderfynu pwy ydi eu hymgeiswyr.  

Beth bynnag Ann Griffith sydd wedi cymryd mantais o'r ddarpariaeth yn gyntaf.  Mae Ann yn gynghorydd yn Ynys Mon tros ward Bro Aberffraw.  Daeth o fewn trwch blewyn i ennill y sedd gyntaf o flaen yr enwog Peter Rogers yn yr etholiadau cyngor diwethaf - cryn gamp.   Mae wedi rhoi ei henw ymlaen ar gyfer enwebiaeth ar restr Gogledd Cymru.

Mae croeso cynnes i unrhyw ymgeisydd arall, o unrhyw ranbarth anfon ei ohebiaeth - byddaf yn fwy na pharod i 'w gyhoeddi.  

*Cliciwch ar y ddelwedd i'w gweld yn glir.


Sunday, June 21, 2015

Y canlyniadau lleiaf cyfrannol erioed

Mae'r blog hwn wedi nodi ar sawl achlysur bod y drefn bleidleisio a geir yn y DU yn gwbl anheg, ac wedi awgrymu y byddai mabwysiadu'r dull pleidleisio a ddeifnyddir ym mhob etholiad yng  Ngweriniaeth Iwerddon, pob etholiad Gogledd Iwerddon ac eithrio rhai San Steffan, ac etholiadau lleol yr Alban - STV - yn ffordd gwell o lawer o ddewis cynrychiolwyr etholedig.

Mae'r fideo bach isod yn egluro'n dwt ac yn syml pam bod y drefn sydd ohoni mor ddiffygiol.


Friday, June 19, 2015

Y Toriaid a gwariant ar drwsio senedd-dai

 Mi fydd rhai o ddarllenwyr Blogmenai yn cofio'r ffasiwn stad y cafodd y Toriaid Cymreig nhw'i hunain ynddo pan benderfynodd y Cynulliad Cenedlaethol gomisiynu adeilad newydd i fod yn gartref i'r Cynulliad newydd.  Roeddynt yn dadlau bod y gwariant o £100m yn  llawer rhy uchel, ac yn dadlau bod gan y sefydliad gartref hen ddigon da eisoes - yr anghenfil brics coch sydd yn sownd i gefn yr adeilad newydd  hyd heddiw. 





Doedd y ffaith bod mwy o lawer yn cael ei wario tua'r un pryd ar Portcullis House - bloc o swyddfeydd i Aelodau Seneddol yn San Steffan - yn poeni dim arnynt, nac yn achosi unrhyw embaras iddynt.  Mae'r cysyniad ei bod yn iawn gwario yn ddi ben draw ar y senedd 'go iawn' yn San Steffan, tra bod unrhyw wariant ar y 'ffug' senedd yng Nghaerdydd wedi ei wreiddio yn dwfn yn y ffordd mae'r Toriaid Cymreig yn canfod y Byd.  Felly roedd pobl fel Rod Richards, Nick Bourne a David Davies yn myllio'n ddi ddiwedd bod Cymru yn gwario ar adeilad i leoli ei senedd.

Ac nid prynu adeilad yn unig oedd yn eu poeni - o na.  Mae gwariant ar yr adeilad hefyd yn broblem.  Yn wir roedd David Davies - ac yntau wedi cael dianc o Fae Caerdydd am borfeydd brasach San Steffan erbyn hynny - yn outraged bod £3.2m wedi ei wario ar uwchraddio rhan o'r adeilad tros un haf.  Ei union eiriau oedd:

 I find it outrageous that Ministers in the Welsh Government feel it is appropriate to refurbish their own offices at great expense at a time when, for understandable reasons, cuts are having to be made in public spending.
This sets a very poor example to public sector bodies which are all in the position of having to cut back and prioritise where they spend their money.


A rwan dyma'r newyddion yn dod am y bil uwchraddio / cynnal a chadw yr honglad mawr hyll o adeilad neo Gothaidd sy'n gwbl anaddas i bwrpas  sy'n gwasanaethu fel deddfwrfa'r DU.  Y gost - arhoswch amdani - ydi hyd at  £7.1bn - ia na chi - biliwn nid miliwn.  Mae'r ffigwr yn un mawr - ond i gael rhyw syniad ohono ystyriwch hyn - mae'n swm uwch nag ydi cost y Gwasanaeth Iechyd yn ei gyfanrwydd yn ei gostio yng Nghymru am flwyddyn.





Yr ateb ariannol gyfrifol - y math o beth mae Toriaid yn ei hoffi - i ddyfynbris o'r math yma ydi chwalu'r lle a symud i rhywle arall.  Mae tir adeiladu yn ardal Westminster ymysg y tir drytaf yn y Byd.  Mae'n costio tua £93,300,000 yr hectar.  Mae Palas San Steffan yn sefyll ar 40 hectar - mae'r tir werth £3.73bn.  Mae yna dir adeiladu yn Llundain i'w gael am cyn rhated a £8m yr hectar.  Byddai safle o'r un maint yn costio £320m yn Barking er enghraifft.  Petai'r senedd yn symud o Lundain gellid cael tir am tua £1.5m yr hectar ym Mirmingham - a gellid prynu'r safle am £60m.  Neu wrth gwrs mae yna pob math o lefydd eraill diddorol - Cannock Chace er enghraifft lle mae tir adeiladu yn costio £725,000 yr hectar - gellid prynu'r safle am £30m.  Mi fyddai unrhyw un o'r trefniadau amgen hyn yn caniatau i 'r wladwriaeth brynu tir, codi senedd newydd sydd efo digon o le i'r holl aelodau seneddol eistedd yno a gadael celc o bres wrth gefn i fynd tuag at dalu'r ddyled genedlaethol yn hytrach na gorfodi'r trethdalwr i ddod o hyd i tros i £7bn.




Dwi'n siwr felly y bydd y Ceidwadwyr Cymreig ar flaen y gad i berswadio'r llywodraeth i beidio a chwythu £7.1bn ar adnewyddu tysteb i ddiffyg chwaeth pensaerniaeth Fictorianaidd. A dwi'n siwr y bydd David Davies yn arwain y Toriaid Cymreig yn hyn o beth.  Os oedd gwario £3.2m ar adnewyddu'r Cynulliad yn cymaint o stwmp arno, mae'n rhaid y byddai talu 2,200 o weithiau c cymaint a hynny ar rhywbeth y gellid gwneud elw arno yn ei anfon i fedd cynnar.

*Ymddiheuriadau am yr amrywiol ffontau - problemau technegol fel mae'r dywediad yn mynd.

Thursday, June 18, 2015

Dosbarthiad boncyrs Cyrsiau Ymwybyddiaeth Cyflymder cyfrwng Cymraeg

Dydi gor yrru ddim yn rhywbeth i fod yn arbennig o falch ohono, ond mi ges i fy nal yn gwneud hynny wrth yrru i Lanaelhaearn fis diwethaf - roeddwn yn gwneud 40mya mewn parth 30mya.  

Er syndod i mi cefais ddewis i fynd ar gwrs ymwybyddiaeth gyrru yn hytrach na chael dirwy a 3 phwynt ar fy nhrwydded.  Yn fy nineweitrwydd cymrais yn ganiataol y byddai cwrs cyfrwng Cymraeg ar gael - ac ymddengys bod cyrsiau felly yn wir i'w cael - ond ddim i drigolion Gogledd Cymru.  Yn ol gwefan TTC Cymru does yna ond cyrsiau i'w cael yn 'Ne a Chanolbarth Cymru'.  Felly dyma chwilio am gyrsiau Cymraeg yn y De a'r Canolbarth - o chwilio yn ofalus dwi wedi dod o hyd i bedwar - un yng Nghastell Nedd, un yng Nghasnewydd, un yn Abertawe a'r llall yng Nghaerdydd.  Yn ddi amau mae pob un o'r lleoedd yna yn y De - dim un yn y Canolbarth.  Am reswm cwbl amhosibl i'w ddeall mae'r cyrsiau yn cael eu cynnal cyn belled a phosibl o'r ardaloedd hynny lle mae niferoedd sylweddol o siaradwyr Cymraeg yn y Gogledd.  Mae bron pob cymuned lle mae mwy na 70% o'r boblogaeth yn agos at arfordir y Gogledd, tra bod pob cwrs yn agos at arfordir y De.

Oherwydd fy mod yn gweithio yr unig gwrs cyfrwng Cymraeg sy'n addas i mi ydi un yng Nghaerdydd sydd yn gorffen am 6 o'r gloch ar ddydd Sul.  Gobeithio na chaf fy nal yn gor yrru wrth geisio ei gwneud hi adref mewn pryd i fynd i fy ngwely ar amser call er mwyn medru codi i fynd i 'r gwaith yn y bore.  

Oes yna unrhyw le arall oni bai am Gymru lle lleolir gwasanaethau cyn belled a phosibl oddi wrth ddefnyddwyr?


*Diweddariad 19/6 - y Mrs wedi dod o hyd i gwrs i mi ym Mangor trwy wneud cais trwy ffonio y TTC - y ddynas yr ochr arall i'r ffon yn dweud bod cyrsiau  yn cael eu cynnig yn y Gogledd ers fis Ionawr - ond nad oedd y Wefan wedi ei diweddaru ers hynny.

Tuesday, June 16, 2015

Y cynghorau newydd a'r Gymraeg

Yn ol y Bib mae'n fwriad gan Lywodraeth Cymru leihau'r nifer o gynghorau Cymreig o 22 i 8 gydag opsiwn pellach o 9.  Wna i ddim trafod y cynlluniau y tu allan i fy ardal fy hun ar hyn o bryd, ond mae gen i bwt i'w ddweud am yr hyn sy'n debygol o ddigwydd yn y Gogledd Orllewin.

Y bwriad ydi cyfuno Ynys Mon, Gwynedd a Chonwy yn y Gogledd Orllewin a chyfuno Dinbych, Wrecsam a Fflint yn y Gogledd Ddwyrain - ond cadw opsiwn yn agored o gael tri chyngor yn y Gogledd - Gwynedd a Mon, Dinbych a Chonwy a Fflint a Wrecsam.  O ran yr iaith Gymraeg byddai'r ail opsiwn yn llawer gwell.  

Ar hyn o bryd mae Gwynedd yn defnyddio'r Gymraeg fel ei hiaith weinyddol, mae statws y Gymraeg yn llawer llai cadarn yng Nghyngor Ynys Mon, ac yn llai cadarn eto yng Nghyngor Conwy.  Mae polisi  Gwynedd wedi bod yn gryn gefn i'r iaith yn yr ardal, gan sicrhau statws proffesiynol i'r iaith,  a chymhelliad economaidd i Gymry Cymraeg aros ar eu milltir sgwar, ac  i'r di Gymraeg ddysgu'r iaith.

Mae proffeil ieithyddol Gwynedd a Mon yn eithaf tebyg, tra bod un Conwy yn gwbl wahanol.  30.5% o drigolion Mon sydd heb unrhyw sgiliau iaith Gymraeg o gwbl a 26.5% o drigolion Gwynedd sydd yn yr un sefyllfa.  Yng Nghonwy mae'r ganran yn 60.5%.  Mae 56% o drigolion Mon yn siarad yr iaith,  64% o rai Gwynedd, a 27% o bobl Conwy.  

Mae'n wir bod yr hen Gyngor Gwynedd oedd yn bodoli cyn yr ad drefnu llywodraeth leol diwethaf yn cwmpasu llawer o'r tri hen awdurdod, a bod hwnnw yn gymharol Gymreig o ran ei naws, os nad ei weinyddiaeth. Ond dim ond at ardal Llandudno oedd yr hen Wynedd yn ymestyn, byddai'r un newydd yn ymestyn i Fae Cinmel - sy'n newid y proffil ieithyddol yn sylweddol.   Byddai siaradwyr Cymraeg mewn lleiafrif mewn cyngor sydd wedi ei gyfansoddi o Gonwy, Gwynedd ac Ynys Mon, ond byddant mewn mwyafrif cyfforddus mewn cyngor fyddai wedi ei ffurfio o Gyngor Mon a Chyngor Gwynedd.  

Canlyniad tebygol yr opsiwn Mon / Gwynedd / Conwy ydi y byddai'n llawer anos i gael y gefnogaeth y byddai ei hangen i gael cyngor fyddai'n defnyddio'r Gymraeg fel ei phrif gyfrwng gweinyddol petai Conwy'n gynwysiedig yn y drefniant newydd.  Gallai fod yn anodd beth bynnag - mae polisi iaith Gwynedd yn gweithio oherwydd bod yna gonsensws traws bleidiol trosto, a bod yna gefnogaeth eang i'r polisi ar lawr gwlad.  Does yna ddim polisi cyffelyb ym Mon - a dydi hi ddim yn glir bod y gefnogaeth i drefniant cyfrwng Cymraeg gyda chefnogaeth gyffelyb yno.

Mae'n bwysig o safbwynt dyfodol yr iaith fodd bynnag bod o leiaf un o'r cynghorau newydd yn mabwysiadu polisi iaith y Wynedd gyfredol.  Mae Leighton Andrews yn un o garedigion yr iaith - ac mae ganddo gyfle go iawn i osod trefn mewn lle a allai fod yn gefn gwirioneddol i'r Gymraeg yn y Gogledd Orllewin.  Mae ganddo gyfle i wneud gwahaniaeth go iawn.  Gobeithio y bydd yn ei gymryd.

Monday, June 15, 2015

George, Leo a'r gweddill

Doeddwn i methu peidio meddwl am y dyfyniad isod o lyfr Leo Abse, Tony Blair, the Man Behind the Smile pan ddarllenais y newyddion am yr ymchwiliad diweddaraf i droseddau rhywiol posibl ar ran y cyn lefarydd Ty'r Cyffredin a'r gwrth Gymreigiwr blaenllaw, George Thomas.

When George died of throat cancer four years ago, Welsh nationalists and their fellow-travellers danced on his grave even as Britain mourned his passing. The nationalist apologists choked with rage that the obituarists, reflecting public opinion, were recording tributes of so many who felt indebtedness to George. 
They lost their usual articulacy and relapsed into gutter abuse. The obituary in the main Anglo-Welsh literary journal declared him to be "swinish", "cynical", a "creep", "possessed of peasant cunning", "glib", "tactless", "pathologically vicious" and "brutal". The thesaurus was dredged to find pejoratives to be heaped upon his tombstone. They mocked too his "overheated relationship with his Mam". 
I take pride that I had been able to shield him a little, so that he was unbesmirched when his time came. Led by the Prince of Wales, representing the Queen, Westminster Abbey was packed with 1,400 mourners — not only the great and the good but hundreds of representatives of the charities, chapels and churches to whom he had acted as an inspiration.

Yn nodweddiadol o Abse mae'n mynd ati i ddefnyddio marwolaeth ei gyfaill i ymosod ar bobl mae'n eu hystyried yn genedlaethwyr Cymreig.  Mae'r geiriau am amddiffyn Thomas rhag cael ei faeddu gan ei weithredoedd ei hun yn arbennig o arwyddocaol o gofio bod Abse ei hun yn destun ymchwiliad o droseddu rhywiol ar y cyd efo Thomas.



Rwan, does yna ddim cysylltiad rhwng gwleidyddiaeth gwrth Gymreig Abse a Thomas a'r hyn maent yn cael eu cyhuddo o'i wneud wrth gwrs, ond mae'r stori yn rhan o batrwm ehangach o gamymddygiad dybryd gan bobl sefydliadol ac yn arbennig felly gwleidyddion yn San Steffan.  Bydd y patrwm hwnnw yn cael ei ddatgelu tros y blynyddoedd nesaf fel y bydd gwahanol ymchwiliadau heddlu yn cyrraedd eu terfyn.  Mae'r patrwm hwnnw yn ei dro yn rhan o'r patrwm ehangach sydd wedi arwain at res di ben draw o selebs - yn cael eu hunain mewn trybeini - rhai cyn marw ac eraill wedi iddynt farw - llawer ohonynt wedi eu hurddo a'u clodfori gan y sefydliad Prydeinig - ac wrth gwrs gan y wasg Seisnig.  Erbyn iddo farw roedd Thomas yn cael ei drin fel rhyw gymysgedd o sant cyfoes a thrysor cenedlaethol. 


Mae'r union bapurau newydd sydd ar hyn o bryd yn cael eu hunain mewn cyflwr o hysteria hunan gyfiawn pan mae Aelodau Seneddol o'r Alban yn curo dwylo yn y senedd, yn bwyta efo'r staff gweini neu fwyta sglodion yn Nhy'r Cyffredin, nid yn unig wedi methu hyn oll yn llwyr, ond maent wedi treulio degawdau yn clodfori pobl oedd yn ol pob tebyg yn euog o droseddau difrifol.  Mae'n dra anhebygol nad oedd ganddynt unrhyw syniad o'r hyn oedd yn digwydd o dan eu trwyna yn San Steffan.

Ac efallai mai'r brif wers i'w chymryd o hyn oll ydi bod y cyfryngau Seisnig yn eithaf boncyrs mewn materion fel hyn - a llawer o faterion eraill hefyd.  Cofier bod y Bib yn meddwl nad oedd problem rhedeg cyfres o raglenni teyrnged i Jimmy Savile, er bod rheolwyr y gorfforaeth yn ymwybodol o lawer o'i weithgareddau troseddol. Greddf gyntaf y cyfryngau hynny ydi cynnal unigolion maent yn eu hystyried yn rhan o'r sefydliad Prydeinig.   O'r cyfeiriad yma y daw bron y cwbl o'r newyddion yr ydym yn ei dderbyn yng Nghymru.


Saturday, June 13, 2015

Ynglyn ag etholiadau Holyrood

Byddwch yn cofio i ni edrych yn ddiweddar ar bol piniwn rhyfeddol o'r Alban sy'n awgrymu y gallai'r SNP ennill cymaint a 60% o'r bleidlais etholiadol yn etholiadau Holyrood y flwyddyn nesaf.  Byddai hynny wrth gwrs yn golygu y byddai'r SNP yn ennill pob un o'r 73 sedd etholaethol.

Ond yr hyn sy'n ddiddorol - ac heb gael sylw cyfryngol - ydi goblygiadau hynny o ran yr ail bleidlais.  Byddai ennill y 73 sedd yn golygu y byddai'n ymylu at fod yn gwbl amhosibl i'r SNP ennill seddau rhanbarthol.  Mae'n ymddangos bod nifer dda o bobl eisoes yn sylweddoli hynny - mae'r un pol yn awgrymu bod cefnogaeth yr SNP ddeg pwynt yn is yn y rhanbarthau nag ydynt yn yr etholaethau.  Mae'r cwbl o'r gefnogaeth goll yn mynd i'r Blaid Werdd - plaid arall sydd o blaid annibyniaeth wrth gwrs.

Petai cyn lleied a 20% o'r sawl sydd ar hyn o bryd yn bwriadu pleidleisio i'r SNP yn yr etholiadau rhanbarthol bleidleisio i'r  Blaid Werdd yna gallai'r blaid honno yn hawdd gael mwy o seddi na'r Blaid Lafur - nag unrhyw blaid unoliaethol arall o ran hynny.  Byddai'r llywodraeth a'r brif wrthblaid yn gefnogol i annibyniaeth.  Ond gallai pethau fod yn waeth - yn llawer, llawer gwaeth i'r pleidiau unoliaethol.

Mae yna grwpiau eraill sydd o blaid annibyniaeth fydd yn debygol o sefyll yn y rhanbarthau - Solidarity a'r SSP er enghraifft.  Petai hanner y sawl sy'n bwriadu rhoi eu pleidlais ranbarthol i'r SNP (a'i wastraffu os ydi'r polau yn aros fel y maent) yn ei roi iddyn nhw neu'r Blaid Werdd, yna byddai tua 98 o'r 129 sedd yn mynd i bleidiau sydd o blaid annibyniaeth.  Petai pawb yn gwneud hynny byddai tua 106 o'r 129 aelod o blaid annibyniaeth.  Mae 55% o'r etholwyr yn erbyn annibyniaeth - neu dyna beth oedd y sefyllfa ym mis Medi beth bynnag.

Mae hyn yn dangos gwendid sylfaenol y system bleidleisio wrth gwrs, ond mae hefyd yn esiampl da o jerimandro etholiadol yn arwain at ganlyniadau cwbl anisgwyl.  Roedd y gyfundrefn etholiadol wedi ei chynllunio gan lywodraeth Blair i wneud yn siwr na fyddai cefnogwyr annibyniaeth byth yn ennill mwyafrif llwyr yn Holyrood.  Mae hynny'n ymddangos yn hurt bost erbyn heddiw.

Friday, June 12, 2015

Marchog arall i Gymru fach

Llongyfarchiadau i'r ymgyrchydd unoliaethol, Gareth Edwards ar gael ei urddo'n farchog fel gwobr am ei wasanaethau sylweddol i'r Undeb.  Mae'n dda gweld cymaint o'r Cymry mwyaf llywath a theyrngar i'r sefydliad Prydeinig  yn cael eu gwobr haeddianol gan y sefydliad Prydeinig.

Mae chwaraewyr rygbi, neu gyn chwaraewyr rygbi wedi chwarae rhannau blaenllaw yn yr ymgyrchoedd tros ddatganoli, neu tros gryfhau datganoli ers yr ymgyrch wreiddiol yn 79, ond doedd gan Mr Edwards ddim digon o ddiddordeb yn yr un o'r rheiny i gymryd rhan.  Roedd ganddo fwy o ddiddordeb, fodd bynnag mewn ceisio dwyn perswad ar Albanwyr i beidio pleidleisio tros fod yn wlad annibynnol - fel y mwyafrif llethol o wledydd eraill.

Yn wir roedd mor barod i gymryd rhan nes caniatau iddo'i hun edrych yn wirion ar fideo a gomisiynwyd gan Better Together trwy ddefnyddio dadl gwbl hurt tros beidio a phleidleisio tros annibyniaeth - bod rhyw fath o gysylltiad rhwng undod y DU ac undod tim rygbi'r Llewod.  Mae'r tim hwnnw eisoes yn tynnu chwaraewyr o ddwy wladwriaeth wahanol  - y Deyrnas Unedig a Gweriniaeth Iwerddon.





Sunday, June 07, 2015

Etholiad y Cynulliad a'r Refferendwm

Mi fydd y sawl ohonoch a edrychodd ar fersiwn Gymraeg y Politics Show heddiw yn ymwybodol i Dafydd Elis Thomas a'r Aelod Cynulliad Mike Hedges anghytuno ynglyn ag amseriad refferendwm Ewrop.  Roedd Dafydd Elis Thomas yn croesawu cynnal y ddwy etholiad ar yr un diwrnod tra bod Mike Hedges yn dadlau y dyliwn gael canolbwyntio ar faterion Cymreig yn etholiad y Cynulliad.  Y Llafurwr sy'n gywir yn yr achos hwn, a'r pleidiwr sy'n anghywir mae gen i ofn.

Refferendwm Ewrop fydd yr etholiad pwysicaf am ddegawdau ar lefel Y DU ers degawdau - bydd yn diffinio sut wlad fydd y DU yn y dyfodol, a byddai pleidlais i adael Ewrop yn debygol o arwain at ymadawiad yr Alban o'r DU.  Bydd effaith y canlyniad yn barhaol ac yn ddi droi'n ol.   Bydd y cyfryngau yn ymwybodol o hyn oll, a bydd y newyddion wedi ei ddominyddu gan gwestiwn Ewrop am wythnosau lawer cyn y bleidlais.  

Ar yr amser gorau mae'n anodd i pob plaid redeg ymgyrch effeithiol mewn etholiad Cynulliad.  Gan bod y rhan fwyaf o bobl Cymru yn cael y rhan fwyaf o'u newyddion o gyfryngau Seisnig mae'r air war y byddwn yn son amdani'n aml yn anodd i'w chynnal i'r holl bleidiau.  Dydi'r mwyafrif  ddim yn cael llawer o fynediad i'r ddisgwrs etholiadol, ac o ganlyniad mae etholiadau'r Cynulliad yn aml yn fwy tebyg i gyfres o is etholiadau lleol ar un ystyr.  Mae hyn o fantais i bleidiau sydd efo peirianwaith lleol cryf, ond mae'n anodd i ymgyrch genedlaethol lwyddo.

Byddai pethau'n llawer, llawer gwaeth pe cynhelid yr etholiad yng nghanol swn byddarol refferendwm Ewrop.  Dylai etholiad y Cynulliad gael ei hymladd ar record y llywodraeth tros y pum mlynedd diwethaf tros faterion datganoledig yn ogystal a chyfeiriad cyfansoddiadol Cymru yn y dyfodol agos.  Petai'r ddwy etholiad ar yr un diwrnod byddai'r materion hynny wedi eu gwthio i ymylon eithaf y ddisgwrs gyfryngol. Byddai gwerth yr etholiad Cynulliadwedi ei lastwreiddio'n llwyr.

Friday, June 05, 2015

Y rhestrau rhanbarthol a'r Toriaid

Mae'n ddiddorol bod y cyfryngau prif lif wedi cymryd diddordeb yn y ffaith i Leanne Wood roi ei henw ymlaen i gael ei henwebu ar gyfer rhestr Canol Canolbarth Cymru tra'n methu mynd ar ol  stori mwy diddorol o lawer sy'n ymwneud a'r rhestrau rhanbarthol.

Dydi'r Toriaid ddim yn awyddus iawn i siarad am hyn, ond y ffordd aethant ati i ddewis ymgeiswyr rhestr yn 2011 oedd trwy ddilyn trefn unigryw eu hunain - gadael i'r sawl oedd eisoes wedi eu hethol ar y rhestrau fynd yn syth i ben y rhestrau hynny heb orfod mynd trwy'r drafferth a'r anghyfleustra o gyflwyno eu hunain ger bron aelodau o'r Blaid Doriaidd.  Prin i'r cyfryngau prif lif sylwi ar yr esiampl rhyfeddol yma o anatebolrwydd a dirmyg tuag at brosesau democrataidd - heb son am ddechrau gofyn cwestiynau am briodoldeb y drefn.

Go brin bod fawr o wrthwynebiad i'r drefn yma gan Aelodau Cynulliad Toriaidd yn 2011 - doedd ymgeisyddiaeth ddeuol ddim yn bosibl oherwydd jerimandro'r llywodraeth Lafur flaenorol.  Ond rwan bod y sefyllfa wedi newid mae'n ddigon posibl y bydd yr Aelodau Cynulliad sydd yn cynrychioli etholaethau eisiau'r yswiriant ychwanegol o fod ar y rhestrau rhanbarthol.  

Efallai y bydd yn fwy anodd i'r pwyllgor bach o bwysigion sy'n arwain y Toriaid Cymreig aeth ati i roi seddi Cynulliad i'w mets yn 2011 wneud hynny eto y flwyddyn nesaf.  

Thursday, June 04, 2015

Llafur ac ymgeisyddiaeth ddeuol i'r Cynulliad

Mae ymateb Leighton Andrews ac Alun Davies i'r newyddion bod Leanne Wood wedi rhoi ei henw ymlaen ar gyfer ymgeisyddiaeth ar restr Canol De Cymru yn ogystal a bod yn ymgeisydd yn etholaeth y Rhondda yn ragweladwy.  Mae Leighton yn ein sicrhau mai dim ond yn y Rhondda y bydd o yn sefyll, tra bod Alun Davies - am resymau sydd ond yn amlwg iddo fo ei hun - yn mynegi 'siom'. 


 

Wnaeth Leighton ddim dweud iddo yntau ymddangos fel ymgeisydd rhestr yn ogystal ag ymgeisydd rhestr yn 2003 - a wnaeth yr un o'r ddau son nad oes yna fawr o bwrpas iddyn nhw eu hunain roi eu henwau ar y rhestrau oherwydd ei bod yn hynod anhebygol y byddant yn cael eu hethol yn y ffordd yna.

Beth bynnag, dyma un neu ddau o ffeithiau ychwanegol am y gyfundrefn etholiadol anarferol sydd gennym yn etholiadau'r Cynulliad.  

Syniad Llafur oedd y drefn yma yn y lle cyntaf - nhw ddaeth a'r drefn i fodolaeth ar gyfer etholiadau 1999 - yng Nghymru a'r Alban.

Cefnogodd Llafur adael trefniadau etholiadol Cymreig yn nwylo Llywodraeth y DU, a hwy yn nes ymlaen a symudodd y gwaharddiad ar ymgeisyddiaeth ddeuol yng Nghymru - ond wnaethon nhw ddim byd o gwbl am ymgeisyddiaeth ddeuol yn yr Alban. 

Mae'n wir ei bod yn bosibl dadlau bod ymgeisyddiaeth ddeuol yn gwobreuo methiant - ond mae yna ffordd hawdd o gwmpas hynny - sefydlu trefn etholiadol STV fel y ceir yng Ngogledd Iwerddon.  Byddai hynny yn gwobreuo ymgeiswyr cryf, byddai'n sicrhau bod Aelodau Cynulliad yn uniongyrchol atebol i etholwyr a byddai'n decach a mwy chyfrannol na'r drefn sydd ohoni.  Dyna ydi polisi Plaid Cymru a'r SNP, ond 'does gan Llafur ddim diddordeb mewn symud i'r cyfeiriad yma.

Mae'r rhesymau tros ymddygiad anghyson Llafur yng nghyd destun y mater hwn yn weddol gyfarwydd - buddiannau Llafur sy'n dod gyntaf i Lafur pob amser.  Mae ymgeisyddiaeth ddeuol o fantais iddynt yn yr Alban, 'dydi hynny ddim yn wir yng Nghymru.  Felly maent yn erbyn ymgeisyddiaeth ddeuol yng Nghymru tra eu bod o blaid trefn felly yn yr Alban.  

Maent yn erbyn STV oherwydd y byddai hynny yn golygu y byddant angen tua 45% o'r bleidlais i gael mwyafrif llwyr - gallant wneud hynny efo llai na 40% o dan y drefn sydd ohoni.

Mae'n reol di feth bod lles y Blaid Lafur Gymreig yn dod cyn pob dim arall yng nghyd destun datganoli.  Dyna sy'n egluro eu hagwedd at y drefn o ethol Aelodau Cynulliad, a dyna sy'n egluro yr holl anghysondebau eraill sydd ynghlwm a'r setliad datganoli yng Nghymru - roedd y setliad ei hun yn ganlyniad i broses o gyfaddawdu oedd wedi ei lunio i fynd i'r afael a thyndra oddi mewn i'r Blaid Lafur - nid oedd yn ganlyniad i ddyhead i sicrhau llywodraethiant effeithiol.











Tuesday, June 02, 2015

Sunday, May 31, 2015

Cymru ac Iwerddon - hanes dau economi

Dydi o ddim yn syndod bod trigolion y rhanbarth cyfoethocaf o Gymru efo llai o bres yn eu poced na'r rhanbarth tlotaf o Lundain.


Mae yna pob math o ffyrdd eraill o ddangos bod Cymru'n dlotach na'r unman arall yn y DU.  Er enghraifft mae'r ffigyrau GVA mwyaf diweddar sydd ar gael yn dangos bod Cymru ar waelod y pentwr o dan y mesur hwnnw o gyfoeth - ar £18,839 y pen.  Y ffigwr cyfatebol am ddinas Llundain ydi £40,215.  

Mae'r rhesymau am hyn oll yn weddol amlwg mae'n debyg gen i - diflaniad y diwydiannau mwyngloddio oedd yn asgwrn cefn i economi Cymru yn y gorffennol, a methiant i wneud iawn am hynny trwy ddatblygu sector cynhyrchu llewyrchus a sectorau gwasanaethau o ansawdd.  Mae llawer iawn o bobl Cymru yn byw mewn cymunedau ol ddiwydiannol lle nad oes dim wedi dod i gymryd lle'r diwydiannau a gollwyd.



Roeddwn yn Nulyn ddoe a dwi yng Nghaernarfon heddiw.  Roeddwn yn croesi'r mor yn hwyr neithiwr.  Yn gynharach yn y dydd roeddwn wedi parcio'r car yn agos at North Wall, a cherdded i ganol y ddinas.    Roedd fy llwybr i'r canol canol yn mynd a fi trwy ardal ariannol Dulyn - yr IFSC.  Mae'r lle yn llawn o swyddfeydd sefydliadau ariannol cenedlaethol -  sefydliadau fel CitibankCommerzbank, SIG a Sumitomo.  Yn gynharach yn y diwrnod roeddwn wedi dreifio i ganol Dundalk i chwilio am betrol.  Mae yna barc busnes ar gyrion Dundalk sy'n gartref i ganolfannau technoleg adnabyddus - Xerox, Ebay a Paypal er enghraifft. Mae Dundalk yn dref ar y ffin efo Gogledd Iwerddon oedd yn cael ei gysylltu yn fwy na dim efo'r rhyfel hir yn y Gogledd hyd yn ddiweddar.  

Wrth ddreifio'n ol o Gaergybi am adref roedd hi'n goblyn o nosod fudur ac roedd y car ymysg y diwethaf i gael gadael y llong.  Erbyn gadael yr A55 ar gyrion Bangor roeddwn wedi pasio dwsinau o loriau cario nwyddau - pob un ohonynt wedi eu llenwi efo nwyddau oedd wedi eu cynhyrchu yn yr Iwerddon.  Roeddynt yn gwneud eu ffordd tuag at farchnadoedd Ewrop trwy ddiffeithwch cynhyrchu yng Ngogledd Cymru.  

Dydi hi ddim yn neilltuol o anodd i weld pam nad ydi Cymru yn cael ei ystyried yn leoliad delfrydol i ddatblygu diwydiant cynhyrchu - mae ymhell iawn oddi wrth marchnadoedd mawr Ewrop.  Mae lleoli diwydiant ymhell oddi wrth marchnadoedd yn ychwanegu costau sylweddol i ddiwydiant.  Ond mae'r Iwerddon ymhellach oddi wrth marchnadoedd Ewrop na Chymru, ac mae yna for ychwanegol i 'w groesi.  Y gwahaniaeth ydi bod Iwerddon yn annibynnol - ac oherwydd y statws hwnnw mae ganddi'r gallu i ddigolledu diwydiannwyr am yr anfanteision strwythurol mae lleoliad daearyddol y wlad yn eu creu.  Mae'r gyfundrefn drethiannol yn rhan bwysig o'r digolledu hwnnw wrth gwrs, er bod llawer o bethau eraill y gellir eu gwneud i wneud lleoliad yn fwy atyniadol i fusnes.  

A deilliant hynny yn y diwedd ydi hyn - er gwaethaf gor ddibyniaeth ar y banciau a'r argyfwng ariannol a gododd yn sgil hynny, er gwaetha'r ffaith bod Iwerddon wedi dioddef llymder ar gyfarwyddyd yr Undeb Ewropeaidd, er gwaethaf yr anfanteision daearyddol, er gwaethaf y diffyg adnoddau naturiol mae'r Iwerddon yn llawer, llawer cyfoethocach na Cymru - rhan dlotaf y DU.  Mae'n llawer cyfoethocach na'r DU yn ei chyfanrwydd hefyd - fel mae'r tabl GDP isod yn ei ddangos.


Dydi'r ffeithiau - a ffeithiau ydyn nhw - ddim am wneud dim i effeithio ar y feddylfryd Gymreig na'r naratif unoliaethol - 'mae Cymru'n rhy dlawd i gymryd gormod o gyfrifoldeb am ei bywyd cenedlaethol ei hun'.  Y ffaith syml ydi mai'r anallu i gymryd cyfrifoldeb tros ein tynged economaidd ydi'r prif reswm tros dlodi yng Nghymru, a'r tlodi hwnnw sy'n cael ei gynnig fel y prif reswm pam na ddylai Cymru gael gormod o reolaeth tros ei phethau ei hun.  Tlawd fyddwn ni hyd i'r cylch afresymegol yma gael ei dorri.


Saturday, May 30, 2015

Ynglyn ag Aelodau Cynulliad yn gwrthod codiadau cyflog

A bod yn onest, tra fy mod yn deall pam nad ydi nifer o Aelodau'r Cynulliad eisiau cymryd y codiadau cyflog sydd am gael ei roi iddynt ar ol etholiadau'r flwyddyn nesaf, dwi'n meddwl bod cymryd y cam yma yn gamgymeriad.  Mae gwaith Aelod Cynulliad yn fwy heriol nag un Aelod Seneddol mewn gwirionedd.  Mae yna chwe chant a hanner o'r rheiny i wneud y busnes o lywodraethu a chraffu ar y llywodraethu hwnnw - heb son am y cannoedd lawer o arglwyddi sy'n gwneud yr un math o beth.  Chwe deg Aelod Cynulliad sydd yna.  Dylai'r cyflogau adlewyrchu hynny.  Dydi trefn lle mae Aelodau Cynulliad efo llawer mwy i 'w wneud nag Aelodau Seneddol, ond yn cael eu talu llawer llai ddim yn sefyllfa sy'n adeiladu hygrededd y Cynulliad.

Ta waeth - rhydd i bawb ei farn - ond os ydi rhai o Bleidwyr y Cynulliad ddim eisiau'r arian ychwanegol, mi fyddwn i yn argymell eu bod yn ei gyfrannu i'r Blaid yn hytrach na'i roi i elusen neu geisio ei wrthod yn llwyr.  Byddwch yn ymwybodol fy mod yn yr Iwerddon ar hyn o bryd, ac mae'n arfer gan nifer o grwpiau a phleidiau Adain Chwith i wneud hyn.  Yr esiampl mwyaf nodedig - ond nid yr unig un - ydi Sinn Fein.

Yng Ngogledd Iwerddom mae 29 Aelod Cynulliad y blaid yn cymryd cyflogau o £26,000 tra bod y taliadau iddynt yn amrywio o £48,000 i £120,000.  Mae'r gwahaniaeth  yn mynd i'r blaid.  Mae treuliau'r Aelodau Cynulliad hefyd yn cael ei ddefnyddio i gryfhau y blaid gyda £700,000 yn gwneud ei ffordd i gwmni o'r enw Research Services Ireland tros gyfnod o ddeg mlynedd.  Sinn Fein ydi perchenog y cwmni.

Dydi Aelodau Seneddol y blaid ddim yn cael cyflogau oherwydd nad ydynt yn fodlon eistedd yn San Steffan - ond mae'r £647,047 maent yn ei gael mewn treuliau eto yn cael ei fuddsoddi yn is seiledd y blaid.

Mae'r un peth yn digwydd yn y Weriniaeth gyda'r Aelodau Etholedig yn y Dail yn cyfrannu £145,000 i goffrau'r blaid trwy beidio cymryd mwy na'r cyflog cyfartalog yn y fan honno. Mae'r aelodau hynny hefyd wedi hawlio £5m tros y bedair blynedd diwethaf mewn treuliau - eto mae'r pres hwnnw yn cael ei ddefnyddio yn bennaf i gyflogi staff.   Bydd cyfraniad y tri Aelod Seneddol Ewropeaidd a etholwyd y llynedd yn cael ei ychwanegu at hynny maes o law.  

Mae'r cyfraniadau uchod, dulliau confensiynol o godi pres ynghyd a chyfraniadau gan gefnogwyr yn yr Unol Daleithiau yn creu incwm blynyddol o rhwng £3m a £4m.  Mae'r swmiau yma yn sylweddol, ac maent yn un o'r rhesymau pam bod y blaid wedi tyfu yn sylweddol yn ddiweddar.

Dydan ni ddim yn son am ffigyrau tebyg yn Nghymru wrth reswm, ond mae'r un hanfodion yn wir - gall pres o'i wario'n effeithiol brynu llwyddiant etholiadol - hyd yn oed swmiau cymharol fach o bres.


Thursday, May 28, 2015

A llongyfarchiadau i'r Mail Online _ _

_ _ ar lwyddo i fynd cam yn bellach nag arfer hyd yn oed.  

Go brin bod yna unrhyw bapur (hyd yn oed yr Express) arall fyddai'n dyrchafu anghyfleustra i dwristiaid sy 'n ymweld a chanolfan dwristiaid uwchben dioddefaint trueniaid sy'n dianc o ryfeloedd (sydd i rhyw raddau neu 'i gilydd wedi eu hachosi gan lywodraeth y dywydiedig dwristiaid) a bygythiad gwirioneddol i fywoliaeth y ganolfan dwristiaid honno.

Wednesday, May 27, 2015

Poster y diwrnod


Craig Williams yn mynd i'r afael a phroblemau mawr ei etholaeth

Llongyfarchiadau i aelod seneddol newydd Gogledd Caerdydd am ddeall a gweithredu ar yr hyn sy'n hanfodol i ddyfodol ei etholaeth.

Arweinyddiaeth y Blaid Lafur

Os ydi fy syms i 'n gywir mae'r Blaid Lafur Brydeinig wedi cael 22 arweinydd gwahanol ers 1908.  Pedwar yn unig o'r rheony sydd wedi cael eu hethol mewn etholiad cyffredinol yn brif weinidog - Ramsey McDonald, Clem Atlee, Harold Wilson a'r erchyll Tony Blair.  Dydi pedwar prif weinidog mewn 107 o flynyddoedd ddim yn record wych.  Mae'r Toriaid wedi cael 11 prif weinidog tros yr un cyfnod.  

Roedd llywodraeth cyntaf McDonald yn 1924 yn un anarferol - nid Llafur oedd y blaid fwyaf - roedd gan y Toriaid fwy o seddi na nhw.  Llywodraeth leiafrifol oedd ei ail lywodraeth hefyd yn 1929, er bod y Blaid Lafur efo mwy o aelodau seneddol y tro hwnnw.  Roedd ganddo fwyafrif llethol y trydydd tro - ond arwain clymblaid 'cenedlaethol' oedd yn hytrach na llywodraeth Lafur.

Cafodd Clem Atlee fwyafrif llethol yn 1945 yn sgil poblogrwydd eu polisi i sefydlu gwladwriaeth les.  Collodd Llafur y rhan fwyaf o'u mwyafrif yn yr etholiad canlynol yn 1950 gan eu gafael efo mwyafrif o 5 ac roedd y Toriaid yn ol mewn grym erbyn 1951.

O bedair sedd yn unig enilliodd Harold Wilson ei etholiad cyntaf yn 1964 er iddo gael mwyafrif llethol yn 1966.  Collodd etholiad 1970, cyn mynd ati i ffurfio llywodraeth lleiafrifol yn Chwefror 1974 - lle cafodd fwy o seddi ond llai o bleidleisiau na'r Ceidwadwyr.  Ffurfiodd lywodraeth fwyafrifol yn ddiweddarach y flwyddyn honno wedi ail etholiad.  Roedd ganddo fwyafrif o dri.  

Roedd hi'n 23 blynedd cyn i Lafur ennill etholiad arall o dan arweinyddiaeth y gwir anrhydeddus Tony Blair.  Enilliodd efo mwyafrif llethol yn 1997 a 2001 a chyda mwyafrif llai o lawer yn 2005 - y tro diwethaf i Lafur ennill etholiad cyffredinol tan 2020 - ar y gorau.

Mae'n  amlwg bod y Blaid Lafur yn ei chael yn hynod o anodd i gael prif weinidog wedi ei ethol - ac yn arbennig felly efo mwyafrif cyfforddus.  1945, 1966, 1997 a 2001 ydi'r unig adegau pan mae hynny wedi digwydd mewn gwirionedd.  Mae'n bwysicach iddyn nhw wneud y dewis 'cywir' neu a bod yn fwy manwl y dewis mwyaf etholadwy wrth ddewis eu harweinydd nesaf.  Yn anffodus o safbwynt y Blaid Lafur dydyn nhw ddim yn gwneud y dewis gorau yn aml iawn - fel mewn cymaint o feysydd eraill mae ystyriaethau mewnol y blaid yn bwysicach nag ymarferoldeb ac effeithlionrwydd.  

Tuesday, May 26, 2015

Gogledd Ddwyrain y Gogledd Ddwyrain a'r Alban.

Mae'n dipyn o ystrydeb i ddweud bod pethau  yn aml yn groes i'r hyn y byddech yn ei ddisgwyl yn yr Iwerddon, ond mae yna sylwedd i ystrydebau weithiau.  Patrwm cyffredinol yng Ngogledd Iwerddon ydi mai'r pellaf yr ydych yn teithio i'r Gogledd a'r Dwyrain y mwyaf unoliaethol ydi'r wleidyddiaeth a'r diwylliant. Mae hynny'n gyffredinol wir - er bod Belfast yn eithriad amlwg i'r rheol.  Ond yr hyn sy'n rhyfedd ydi bod cornel Gogledd Ddwyreiniol y dalaith yn gartref i gymunedau Pabyddol a chenedlaetholgar iawn.  Tir Y DUP ydi'r rhan fwyaf o Ogledd a Dwyrain Antrim - ond mae'r eithafion Gogledd Ddwyreiniol yn ynys genedlaetholgar, ymhell oddi wrth yr ardaloedd cyffelyb agosaf yn Ne Derry a Tyrone.

Dwi'n cael fy hun yn Ballycastle ar hyn o bryd - tref glan mor gyferbyn ag Ynys Rathlin.  Mae Rathlin yn ynys hynod o heddychlon y dyddiau yma, ond llawer iawn o dywallt gwaed wedi bod yno yn y gorffennol.  Lladdwyd llawer yno gan Syr Henry Sidney yn 1557 a lladdwyd cannoedd lawer o ddynion, gwragedd a phlant o ffoaduriaid o'r Clann McDonnell Albanaidd gan Francis Drake yn 1575. 



Ac mae'r cysylltiad Albanaidd yn bwysig yn yr ardal.  Mae tir mawr yr Alban i'w weld yn glir o'r arfordir, ac mae'r holl ardal yn llawer, llawer nes at yr Alban nag ydyw at Belfast - heb son am Ddulyn.  Goroesodd yr iaith Wyddeleg yma yn hirach nag unrhyw le arall yng Ngogledd Iwerddon - yn 1985 y bu farw siaradwr brodorol olaf y math o Wyddeleg a siaradid ar Ynys Rathlin, ac roedd siaradwyr brodorol o'r iaith yn dal yn fyw ym 50au'r ganrif ddiwethaf yn Nyffrynoedd Gogledd Ddwyrain Antrim.  Roedd dylanwad Gaeleg yr Alban yn gryf ar Wyddeleg y Gogledd Ddwyrain.



Ac mae dylanwad Albanaidd pellach yma  - mae hurling yn mynd yn ol ganrifoedd yma, ond hyd yn ddiweddar roedd yn cael ei adnabod fel shinty -gem gyffelyb a chwaraeid yn yr Alban.  Hyd adeiladu'r ffordd arfordirol yn yr 1830au roedd yn haws cyrraedd yr Alban ddeuddeg milltir dros y mor nag oedd hi mynd i lawer o weddill Iwerddon, ac roedd llawer o deithio rhwng y naill wlad a'r llall.  Ar Ynys Rathlin roedd Robert the Bruce yn cuddio pan welodd y pryf copy yn dal ati er syrthio dro ar ol tro ac yn penderfynu y byddai yntau yn dal ati yn ei ryfel yn erbyn y Saeson.  

Mae'n debyg bod mwyafrif llethol trigolion Gogledd Iwerddon efo gwaed Albanaidd, ac mae llawer iawn o Albanwyr efo gwaed Gwyddelig.  Mae'r ddau ddiwylliant gwleidyddol yn wahanol iawn heddiw - ond roedd dylanwad y secteriaeth oedd ynglwn a gwleidyddiaeth Gogledd Iwerddon yn gryf yng ngwleidyddiaeth Gorllewin yr Alban hyd yn ddiweddar iawn.

Ac efallai bod yna wers neu ddwy cyfoes i'w dysgu o lefydd fel cornel fach Gogledd Ddwyreiniol Iwerddon.  Mae llawer o'r hyn sy'n ymddangos yn gadarn ac yn ddi gyfnewid i ni heddiw wedi dod o le mwy cyfnewidiol o lawer a dydi'r hunaniaethau gwleidyddol a chenedlaethol yr ydym yn eu harddel bellach ddim yn hunaniaethau y byddai ein cyn dadau wedi eu hadnabod na'u deall. Mae pob cenhedlaeth yn creu ei hunaniaeth a'i diwylliant gwleidyddol ei hun.  Efallai bod y gwahaniaeth rhwng yr Alban a'r rhan yma o Ogledd Iwerddon yn gwbl amlwg heddiw - ond datblygiad cymharol ddiweddar ydi hynny.

Mewn un ffordd mae deall hynny'n beth negyddol - mae llawer o'r angen am barhad a chysondeb sy'n bwysig i'r ceidwadwr sydd yn rhywle ym mhob un ohonom yn angen am rhywbeth sy'n rhithiol.  Ond mae'n beth cadarnhaol mewn gwirionedd - gallwn greu ein diwylliant gwleidyddol ein hunain o'r newydd.  Mae sylwi hynny'n rhywbeth hynod o gadarnhaol - ond mae'n sylweddoliad sy'n dod a chyfrifoldebau yn ei sgil.

Monday, May 25, 2015

Peter Robinson ac argyfwng Gogledd Iwerddon

TMae'n siwr gen i nad oes yna amser da i gael trawiad ar y galon, ond petai Gweinidog Cyntaf Gogledd Iwerddon wedi gallu dewis diwrnod anghyfleus i gael un, heddiw fyddai hwnnw.  Mae'n dra thebygol y bydd Sinn Fein yn atal Bil Budd Daliadau plaid Peter Robinson - y DUP - fory.  Os bydd hynny'n digwydd, bydd rhaid i Weinidog Cyllid Gogledd Iwerddon, Arlene Foster gyflwyno cyllideb brys - un fydd yn torri cannoedd o filiynau o bunnoedd oddi ar wariant cyhoeddus.  Ni fydd y gyllideb honno'n mynd trwy Stormont, a gallai hynny'n hawdd arwain at gwymp y sefydliad - neu gyfyngu sylweddol ar ei bwerau.  Dydi'r ffaith bod Peter Robinson yn yr ysbyty ddim arm ei gwneud mymryn yn haws i osgoi argyfwng.


Ond mae'r sefyllfa yn dweud mwy am y cenedlaethwyr nag yw am yr unoliaethwyr mewn gwirionedd.  Hyd yn ddiweddar roedd partneriaid y DUP mewn llywodraeth, Sinn Fein wedi awgrymu y byddent yn derbyn y toriadau mewn budd daliadau (sydd yn cael eu gyrru gan San Steffan yn y pen draw) - ond maent wedi troi fel cwpan mewn dwr.  Roeddynt yn gwybod bod gwahanol ffyrdd y gallant fod wedi eu defnyddio i amddiffyn eu hetholwyr rhag effeithiadau gwaethaf y toriadau - ond mae'n ymddangos bellach bod yn well ganddynt adael i San Steffan, neu weision sifil Gogledd Iwerddon weithredu'r toriadau.  Mae hyn yn dweud llawer am ble mae'r Mudiad Gweriniaethol heddiw.

Am y rhan fwyaf o hanes y Mudiad Gweriniaethol mae wedi ei arwain o'r De.  Daeth hynny i ben yn y saith degau cynnar yn sgil methiant yr IRA i amddiffyn cymunedau cenedlaetholgar yn y Gogledd.  Tyfodd y Provos o'r hen IRA, ac roedd hwnnw yn fudiad Gogleddol iawn o ran naws a chefnogaeth.  Gogleddwyr oedd yn dominyddu 'r Mudiad erbyn diwedd y saith degau.  Arhosodd y sefyllfa yna trwy'r rhyfel hir - a thu hwnt.  Ond ers Cytundeb Dydd Gwener y Groglith mae Sinn Fein wedi tyfu'n sylweddol yn y Weriniaeth - ac yn sgil hynny mae awdurdod canolog y Mudiad wedi symud yn ol i'r De.  Etholiadau Dail y flwyddyn nesaf (neu eleni) ydi prif ffocws Sinn Fein bellach.  Y peth diwethaf mae'r blaid ei eisiau ydi mynd i mewn i etholiadau yn y Weriniaeth yn dadlau yn erbyn llymder cyllidol tra'n gweinyddu toriadau mewn budd daliadau a gwariant cyhoeddus yn gyffredinol yn y Gogledd.  Mae ganddyn nhw ddigon o wrthwynebwyr i'r chwith iddynt yn y Weriniaeth sy'n ysu eisiau iddynt dorri ar wasanaethau yn y Gogledd.

A dyna pam ei bod yn debygol y bydd y grwp bach o strategwyr etholiadol Sinn Fein yn Connolly House yn mynnu bod y blaid yn y Gogledd yn tynnu Stormont i'r llawr, neu o leiaf yn tynnu allan o lywodraeth cyn eu bod yn gwrinyddu mwy o doriadau mewn gwariant cyhoeddus - hyd yn oed os bydd hynny yn arwain at fwy o galedi i gefnogaeth greiddiol Sinn Fein yn y Gogledd.  

Etholiadau'r De ydi pob dim bellach.


Posteri'r diwrnod

Mae gosod posteri ar bob dim sy'n gallu dal poster yn nodwedd o etholiadau a refferenda Gwyddelig.  Doedd refferendwm dydd Gwener ddim yn eithriad.  Wele ddetholiad.  Efallai y byddaf yn ychwanegu atynt 'fory.